چطور آرمانگرایانه فکر کنیم؟

بکوشید درآن‌واحد هم آن‌‌قدر ایدئال‌‌گرا باشید که بتوانید جهانی نو را در ذهنتان تصور کنید و هم آن‌‌قدر عمل‌گرا که پیوسته در راستای خلق آن جهان خیالی گام بردارید

روتگر برگمن1، نویسنده و تاریخ‌‌نگار 33 ساله هلندی که درباره تفکر آرمانی آثار متعددی را به رشته تحریر درآورده است، می‌‌گوید: «مهم این است که ایده‌‌ای کلی از اینکه می‌‌خواهید به کجا برسید در ذهن داشته باشید، نوعی رؤیا.» قدرت ایده‌‌های عجیب‌‌وغریب و متفاوت را دست‌‌کم نگیرید. در طول تاریخ، بسیاری از رویدادهای مهم و تأثیرگذار مثل دموکراسی، لغو برده‌‌داری، حقوق برابر برای زنان و مردان، همه در آغاز تنها رؤیاهایی آرمان‌‌گرایانه بودند. برگمن می‌‌گوید: «همیشه تغییر با آدم‌‌هایی شروع می‌‌شود که در ابتدای کار برچسب غیرمنطقی و غیرواقع‌‌گرا بودن می‌‌خورند و کنار گذاشته می‌‌شوند.»

پنجشنبه ۲۴ تیر ۱۴۰۰

اگر می‌‌خواهید تفکر آرمانی داشته باشید، نباید کوته‌‌نظرانه فقط بر حال حاضر متمرکز شوید. هیچ‌چیزِ ذاتی، ماندگار و غیر قابل‌‌تغییری درباره واقعیت‌‌های سیاسی، اقتصادی و اجتماعی کنونی ما وجود ندارد؛ آدم‌‌ها این نظام‌‌ها را خلق کرده‌‌اند و مطمئناً می‌‌توانند آن‌‌ها را از نو بازآفرینی کنند. برای اینکه بتوانید چیزهای نو و بدیعی را تصور کنید، بیشتر تاریخ بخوانید و کمتر وقتتان را صرف مطالعه اخبار کنید. ممکن است درگیر شدنِ هرروزه با اخبار مبالغه‌‌آمیز و تهییج کننده باعث شود نتوانید جهان را چیزی جز یک فضای خطرناک، خشن و پست ببینید. برگمن می‌‌گوید: «هیچ‌چیزی در این دنیا نیست که به‌اندازه محصولی که ما آن را اخبار می‌‌خوانیم، ضد آرمانی باشد.» اجازه دهید علایقتان گستره وسیع‌‌تری را در بر بگیرند. فلسفه و روان‌‌شناسی بخوانید. به اطرافتان نگاه کنید و بیندیشید؛ دنیا نباید الزاماً آن‌‌طوری باشد که در حال حاضر هست. برگمن می‌‌گوید: «مثلاً موضوعی مانند فقر را در نظر بگیرید و از خودتان بپرسید که چرا چنین چیزی وجود دارد؟ همه ما چیزهایی مثل این را شنیده‌‌ایم که فقرا همیشه در جوامع بشری حضور خواهند داشت و امثال این‌ها؛ اما آیا واقعاً چنین تصوری درست است؟» اگر فقر را به‌‌عنوان یک امر قطعی و بدیهی فرض نکنیم چه؟ بعضی‌‌اوقات این شگرد هم می‌‌تواند به کمکتان بیاید که با خود فکر کنید تاریخ‌‌نگاران آینده چه برداشتی راجع به ما خواهند کرد و درباره‌‌مان چه خواهند نوشت؟ چه چیزهایی را خواهند دید و چطور ما را قضاوت خواهند کرد؟

اما آرمان‌‌گرایی به این معنا نیست که صرفاً خوش‌‌بین باشید. در حقیقت، رویکردهایی از نوعِ «نگران نباش، همه‌چیز به‌‌مرور روبه‌‌راه خواهد شد»، می‌‌تواند باعث شود به وضعیت موجود قناعت کنید و گامی در راستای تغییر آن برندارید. در عوض، امیدوار باشید اما امیدواری‌‌تان به‌گونه‌ای باشد که شما را به‌سوی عمل کردن سوق دهد. لازمه آرمان‌‌گرا بودن، داشتن طرز فکری والا و بلندپروازانه است؛ اما برگمن می‌‌گوید وقتی به مرحله‌‌ای می‌‌رسید که باید به این ایده‌‌ها جامه عمل بپوشانید و آن‌‌ها را در قالب سیاست اجرایی کنید، بهتر است رویکردی فروتنانه اتخاذ کنید و گام‌‌های کوچک بردارید؛ هواخواهی افراطی و وابستگی شدید به برنامه‌‌های آرمانی می‌‌تواند خطرناک باشد.

شما می‌‌توانید یک انسان آرمان‌‌گرا باشید و درعین‌‌حال همچنان از روایت‌‌های داستانی درباره ویران‌‌شهرها (مدینه ضاله) لذت ببرید. برگمن می‌‌گوید: «معمولاً ویران‌‌شهرها خیلی بیشتر ما را سرگرم می‌‌کنند.» اما به‌‌هرحال حواستان باشد که این داستان‌‌ها و روایت‌‌ها، دید شما را نسبت به طبیعت انسانی خدشه‌‌دار نکنند. این باور که انسان‌‌ها در ذات پاک و سالم هستند می‌‌تواند به پروراندن طرز فکر آرمان‌‌گرایانه در شما کمک کند. در ضمن، حواستان باشد که مبادا آرمان‌‌شهرهای شما تماماً راه‌‌حل‌‌های تکنولوژیک یا فرار به کلونی‌‌هایی روی سیاره مریخ باشند. تصور کردن آینده دشوار است. برگمن می‌‌گوید: «روشن است که در دوره کنونی که هرروزه خبر نابودی محیط‌‌زیست و انقراض گونه‌‌ها را می‌‌شنویم، فکر کردن به اینکه چطور همه‌‌چیز می‌‌تواند به پایان برسد راحت‌‌تر است تا فکر کردن به اینکه چطور شرایط می‌‌تواند خیلی خیلی بهتر شود.» اما داشتن یک جهان بهتر همت فراوان می‌‌طلبد.

      

پی‌‌نوشت‌‌ها:
1. Rutger Bregman
این مطلب ترجمه مقاله‌‌ای است به قلم مالیا ولان که در تاریخ 15 ژوئن 2021 در وب‌‌سایت نیویورک‌‌تایمز (nytimes.com) منتشر شده است.

 

افزودن دیدگاه جدید

Image CAPTCHA
Enter the characters shown in the image.