ویژه نامه ها

اشتراک الکترونیکی روزنامه

شماره های پیشین

کزبزرگان به روی سیچان نشان نماند

تاریخ درج : چهارشنبه ۲۴ آبان ۱۳۹۶
شماره روزنامه: 
یک میدان ، یک تکیه

لیلا یزدانی

 اینجا سیچان است. محله ای که روزگاری در حاشیه شهر اصفهان قرار داشت و همه آن را به عنوان یک روستای بزرگ می شناختند؛ اما سال هاست یکی از محله های  گران اصفهان است. در روزگار نه‌ چندان دور، سیچان پر از زمین‌های زراعی و باغ و بوستان بود که امروز نشانی از آن نیست ووصف آن را  تنها باید از قدیمی های این محل که تعدادشان هم زیاد نیست، شنید.محله ای که این روزها برای جوانترها با تکیه قدیمیاش شناخته می شود.

***محلی برای زندگی
محله سیچان ازشمال به خیابان نظرشرقی، ازجنوب به خیابان شریعتی، از غرب به خیابان حکیم نظامی وتوحید و از شرق به خیابان چهارباغ بالا محدود می شود. این محله۹۷۹۹۴۴ مترمربع مساحت دارد و ۱۳۷۶۰ نفردر آن سکونت دارند . واژه سیچان ازسه جزءِ «سی + چ +ان » تشکیل شده است. کلمه «سی » تلفظ دیگری است از«زی» که ازمصدر«زیستن »آمده است و طبیعی ترین انتخاب نام برای محل زندگی است واین نام با توجه به نزدیکی این محله یا روستا به زاینده‌رود دور از ذهن هم نیست.  پسوند «ان» را  نیز برای نسبت وکثرت به کارمی برند.بنابراین سیچان به معنی محل زیست است . ریشه‌های دیگری نیز برای اسم این محله ثبت شده است. برخی می‌گویند روستای سیچان به وسیله 30 (سی) جوان بنا شده و در ابتدا به آن روستای «سی جوان» می‌گفته‌‌اند که به مرور زمان به سیچان تبدیل شده است. برخی  به  30 عدد خرمنکوب این محله که به آن «چون» گفته می‌شده ، اشاره می کنند که نشانگر ماهیت شغلی و سبک زندگی مردم این مکان بوده است. برخی دیگر هم «چون» را به «چیدن» منتسب می‌کنند و ریشه اسم این روستا و محله را به درو کردن محصولات در روز سی‌ام بهار مربوط می‌دانند.

 

 

***مساجدی که نشان از قدیم ندارند
مساجد قدیمی از ویژگی های این محله هستند که امروز با باز سازی های متعدد انجام شده دیگر نشانی از قدیم ندارند و تنها تاریخ درج شده در کاشی های سر در آن از قدمت آنها خبر می دهد. قدیمی‌ترین مسجد محله سیچان ظاهرا مسجد حاج صدراست. بانی مسجد، حاج صدرا بوده و کسانی نظیر ملاقدیر و شیخ محمدحسین صبوری پس از وی امام جماعت آن شده‌اند. این مسجد در طول دهه‌های گذشته تغییرات زیادی کرده است.مسجد ملاقدیر هم دیگر مسجد تاریخی  این محله است .برای رسیدن به محله سیچان ورودی این محله را از خیابان چهار باغ بالا انتخاب می کنیم وپس از گذر از کوچه ای طولانی که باشگاه شرکت نفت در ابتدای آن قرار دارد،به این محله می رسیم و مسجد ملا قدیر اولین تصویری است که از این محله قدیمی پیش رویمان قرار می گیرد . سکوت این محله قدیمی را در ساعات اولیه صبح ،تنها اتومبیل هایی می شکنند که با اندک بافت قدیمی باقیمانده همخوانی ندارند. درکنار گذر ورودی به تکیه قدیمی با یکی از قدیمی های محله مواجه می شویم که با خوشرویی سلام ما را پاسخ می دهد و پس از مطلع شدن از قصد ما برای آشنایی با محله سیچان همراهمان می شود.حسن فروزنده فر 70 سال دارد و در سیچان متولد شده است .آجرهای جدید مسجد ملا قدیر در نگاه اول فرد را به اشتباه می اندازد که این مسجد جدید ساخت است؛ اما اندک تاملی برکاشی های سردر مسجد و تاریخ تاسیس مسجد که بر آنها نقش بسته است، قدمت مسجد را به ما نشان می دهد . فروزنده فر از  دو باری می گوید که مسجد ملا قدیر خراب و از نو ساخته شد و اکنون از آن مسجدی که با خشت و گل ساخته شده بود نشانی نیست، مسجدی که طاق چشمه ای بود و کف آن حصیر پهن شده بود.

 

 

*** زمین های کشاورزی که تا مرز تخت فولاد ادامه داشت
فروزنده فر   از گذشته این محله خاطرات بسیار دارد. از آن روزهایی که 90 درصد اهالی این محله کشاورز و دامدار بودند . وقتی از زمین های کشاورزی سیچان می پرسیم، پاسخ می دهد: «زمین های کشاورزی سیچان وسیع بود و تا مرز تخت فولاد ادامه داشت.» به خیابان های میر ، شیخ صدوق،چهار باغ بالاو سعادت آباد به عنوان خیابان هایی اشاره می کند که از زمین های سیچان سر بر آورده اند و صنایعی مانند شرکت نفت و کارخانه های ریسندگی و بافندگی به تدریج سبب از میان رفتن آنها شده اند. جو ، گندم و صیفی جات محصو لاتی بودند که در سیچان تولید می شدند و وی به آنها اشاره کرد . ازمشاغلی مانند کیشبافی و نخ ریسی که در این محل رایج بودند نیز می گوید و با دست به مقابل مسجد ملاقدیر اشاره می کند و می گوید: «یکی از کارگاه های کیشبافی  این محل به نام ذوالفقاری اینجا فعال بود .»  وقتی از دیگر مشاغل این محل می پرسیم ،در پاسخ سوال ما به آهنگری،قفل سازی و زنجیر سازی اشاره می کند. با دست به اطراف گذر منتهی به تکیه اشاره می کند که روزگاری باغ های انگور مشهور این محله در آنها واقع بود واین باغ ها  درگذر زمان جای خود را به ساختمان های چند طبقه دادند و امروز نشانی از آنها نیست .

 

 

 

*** سنگابی که از بازارچه به سقاخانه آمد
 در ورودی گذر به تکیه، سقاخانه قدیمی هست که باز سازی شده وامروز بیشتر به سنگابی که در آن وجود دارد ،شناخته می شود.  باقیمانده شمع‌های نذری را که در ایام محرم در این سقاخانه روشن شده است نیز  می توان مشاهده کرد. در کنار سقاخانه کتابخانه محله قرار دارد که سالهاست دیگر فعال نیست واز پشت شیشه می توان کتابها در قفسه هایی قدیمی را دید. کتاب هایی که آثار گذشت زمان و بدون استفاده باقی ماندن بر آنها مشهود است و لایه های بسیار خاک بر آنها نشسته و فرسوده شده اند.

 

 

*** پاتوقی برای هم نشینی
به تکیه که وارد می شویم یک میدانچه مربعی شکل پیش روی ما قرار می گیرد . تکیه ای که یک فضای باز شهری است  و فضایی برای هم نشینی اهالی فراهم می کند  ودر ماه محرم با خیمه زیبایی  پر از نقش و نگار مسقف می‌شود. وی ازتکیه قدیمی می گوید که کوچکتر از امروز بوده است ودر زمان مرمت با خرید زمین های اطراف و الحاق آن به تکیه بزرگتر شده است .از بر گزاری ساده مراسم عزاداری در گذشته می گوید و روزگاری که کف تکیه به جای فرش با نمد پو شانده می شد واکنون همه ملزومات لازم برا ی برگزاری مراسم عزاداری از فرش گرفته  تا ظروف پذیرایی  فراهم  است .کتیبه ای از کاشی بر دیوار تکیه نصب شده است  که نشان می دهد قدمت تکیه به اواخر دوره قاجار باز می گردد . در این کتیبه از  تکیه قدیمی  به عنوان  مهم‌ترین فضای عمومی سیچان قدیم و کانون اصلی برگزاری مراسم مذهبی، عبور دسته های عزاداری و تجمع اهالی یاد شده است .در زمان‌های بسیار دور که زراعت پیشه اهالی سیچان بوده است، سکوهایی  دور این تکیه محل گردهمایی زارعان بوده است. وی با تاکید بر اینکه قدیم با حالا فرق می کرد و همه اهالی  خودمانی بودند از تکیه به عنوان پاتوق اهالی سیچان یاد می کند و می گوید قدیمی های سیچان گرد هم جمع می شدند و با بیان مشکلات شان ،چاره جویی می کردند و دراین جمع ها  گره از زندگی بسیاری باز می شد . یکی از مهم‌ترین عناصر سیچان قدیم ، مادی‌های قدیمی آن است. دو مادی «شایج» و «نایج» که زمانی از میان روستای سیچان عبور می‌کرده‌اند و امروز از کاربری خود دور افتاده‌اند. وی از مادی می گوید که از دستگرد می آمد و به چهار باغ بالا می رسید و هر سال باید لایروبی می شد و برای لایروبی آن در این تکیه جلسه می گرفتند.تکیه سیچان در غیر از ماه محرم  مکانی برای تجمع اهالی محله و بازی و تفریح بچه‌هاست و احساس تعلق به محله را در ساکنان افزایش می دهد.

 

 

 

***جای خالی رفقا
در گوشه ای از تکیه بقایایی از خانه تاریخی محله موجود است که برای دیدن آن باید درب آهنی خانه به روی ما باز می شد. درب که باز می شود بخش کوچکی از خانه سر پا است و حیاط آن میزبان وسایل خانه مستعمل است و کبوتران بسیاردر کف حیاط خاکی خانه  تصویر زیبایی را ترسیم می کنند و در ورودی این خانه بساط سبزی فروشی محل گسترده می شود و کم کم اهالی برای خرید گرد بساط سبزی و میوه جمع می شوند و گفت وگوهای دو نفره و چند نفره آنها شکل می گیرد .در گوشه ای دیگر از تکیه سالمندان درزیر آفتاب کم جان پاییزی به گفت وگو مشغول هستند. پای صحبت آنهایی می نشینیم که بیش از 79 سال را در محل سپری کرده اند وامروز جای رفیقان قدیمی را  خالی می بینند. تکیه ای که بر جامانده است و بزرگانی که از آنها نشانی نیست.کریمیان که روی ویلچر در جمع هم محله ای ها نشسته است به ارتباط خوب اهالی در قدیم اشاره و تاکید می کند که در قدیم همه مثل برادر بودند و حالا برادر، برادر را نمی شناسد. وی از دیروز محله می گوید که جوان ترها به بزرگترها احترام می گذاشتند و به حرف آنها گوش می دادند و به  بی توجهی جوانان امروزبه بزرگترها اشاره می کند و بی تفاوت گذشتن آنها از کنا ر نصیحت ها ی بزرگ ترها را عامل بسیاری از مشکلات در زندگی می داند .علی اکبری در پاسخ به سوال ما که سیچان دیروزچه ویژگیهایی داشت که امروز دیگر از آنها نشانی نیست،به باغ ها و زمین های از دست رفته اشاره می کند، اما با حسرت آهی می کشد و از بزرگان محل به عنوان داشته های ارزشمند محل یاد می کند که دیگر فرصت بودن با آنها از دست رفته است و دیگر نمی توان بار دیگر آنها را در محل دید.

url : http://www.isfahanziba.ir/node/61168

دیدگاه جدیدی بگذارید

Plain text

  • هیچ تگ HTML ی مجاز نیست.
  • آدرس صفحات وب و آدرس‌های پست الکترونیکی بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.

اصفهان زیبا را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید

 

 

پیوست‌ها

  

 

 

بایگانی