ویژه نامه ها

اشتراک الکترونیکی روزنامه

CAPTCHA ی تصویری

شماره های پیشین

مدیران محلی، سفیران موثر دیپلماسی شهری

تاریخ درج : پنجشنبه ۱۴ آذر ۱۳۹۸
دیپلماسی شهری در اصفهان نسبت به دیگر شهرهای ایران بهتر عملیاتی می‌شود

پگاه ظاهری 

 

 

روابط بین الملل و دیپلماتیک امروز جهان نشان می‌دهد که در کشورهای توسعه یافته، شهردارها و شهرداری‌ها از موقعیت بالایی برخوردارند؛ به‌طوری که در کلان شهرهای پیشرفته عموما شهرداری‌ها مستقل از دولت‌ها عمل می‌کنند و دارای وزن سیاسی و اجتماعی بالایی در دیپلماسی شهری هستند. اما این در ارتباط همه شهرها با یکدیگر صدق نمی‌کند؛ شهرهای اسلامی‌به اندازه شهرهای غیر اسلامی‌در روابط دیپلماتیک غیر رسمی‌موفق نیستند و اگر به توسعه و دستاوردهایی رسیده‌اند، بیشتر از طریق ارتباط با شهرهای اروپایی و آمریکا بوده تا شهرهای همتای مسلمان خود در کشورهای خاورمیانه، آسیای میانه یا  آفریقای شمالی. حال با توجه به شرایط نامساعد سیاست خارجی ایران و فضای تحریم، مسئولان شهری می‌توانند در قالب سفیر دیپلمات و با استفاده از شیوه دیپلماسی شهری این کمبودها را جبران کنند و بدین وسیله زمینه را برای گسترش اهداف و منافع جهان اسلام ایجاد کنند؛‌ آنچه که «اصفهان زیبا» در بررسی آن با سیدکمیل طیبی استاد اقتصاد بین الملل دانشگاه اصفهان به گفت‌و‌گو نشسته است. به گفته مدیر دفتر همکاری‌های علمی‌و بین‌المللی دانشگاه اصفهان، سیاست کلان‌شهرها در شرایط کنونی جهان در تضاد با منافع دولت‌ها و بین کشورهاست و روابط خواهرخواندگی یا حتی ناشهری به خصوص میان شهرهای اسلامی در جهان می‌تواند در توسعه ارتباطات فرهنگی، اقتصادی و سیاسی شهرها تأثیر‌گذار باشد. در ادامه مشروح این مصاحبه را می‌خوانید.

 

با توجه به اهمیت دیپلماسی شهری و اثر گذاری آن در توسعه، چرا شهرهای اسلامی‌آن‌طور که باید نتوانستند از ظرفیت‌های موجود خود در مبانی دینی استفاده کنند؟

در دیپلماسی شهری نیاز به عقد قرارداد و تفاهم‌نامه‌هایی است که ضمانت اجرایی داشته باشند. در ارتباط شهرهای اسلامی‌با یکدیگر، سند تدوین‌شـده‌ای که جنبه و ضمانت اجرایی داشته باشد، به صورت کامل و رسمی‌دیده نمی‌شود. ریشه‌یابی در این موضوع نشان می‌دهد، عدم ارتباط خوب و مؤثر میان شهرهای اسلامی‌در روابط دیپلماتیک به دلایل مختلفی بر می‌گردد؛ طرح‌های اقتصادی، فرهنگی و عملیاتی مشترک میان این شهرها آن‌طور که باید، دیده نمی‌شود و بر همین اساس اطلاعات مورد نیاز و داده‌هایی که برای جامعه فرهنگی و اقتصادی آنها مفید است، بین طرف‌های شهری و مسئولان در این حوزه‌ها نیز به طور کامل ردو‌بدل نشده است. مهم‌تر از این برای یک ارتباط مؤثر شهری که این روزها بیشتر در شهرهای پیشرفته اروپا دیده می‌شود، وجود اسناد در قالب توافق‌نامه و طرح‌هایی که قابلیت پیاده شدن را داشته باشد، لازم و ضروری است که این کمبود در بیشتر شهرهای اسلامی و‌در راستای روابط بین‌الملل شهری، دیده می‌شود. از طرف دیگر نبود مزیت‌های نسبی و عدم معرفی این مزیت‌ها می‌تواند زمینه‌ساز مشکلات در روابط بین‌الملل میان شهرهای اسلامی‌به حساب آید. برای مثال ظرفیت‌های گردشگری و فرهنگی اصفهان، زمینه‌ساز روابط با دیگر شهرهای اسلامی‌در سراسر جهان است؛ اما به دلیل عدم تبلیغات کافی و معرفی آنها و همچنین نبود بازاریابی مناسب، روابط دلخواه شکل نمی‌گیرد.علاوه بر این ساختارهای ضعیف در شهرهای اسلامی نقش مؤثری را در روابط بین‌المللی ایفا می‌کند و ضعف در آنها رقبت و انگیزه را در برقراری ارتباطات و همکاری‌های شهری از بین می‌برد.

 

 شهرهای اسلامی‌در بسیاری از حوزه‌های دینی‌مذهبی وجه اشتراک زیادی دارند. آیا این ظرفیت‌ها نمی‌تواند روابط دیپلماتیک آنها را تقویت کند؟

وجــود مــشــکلات و اخــتــلافــات ایدئولوژیکی، نه بر اساس میل و خواسته مسئولان شهری بلکه به دلیل اختلافات مذهبی همچون شکاف بین شیعه و سنی، رغبت کمتری را در بطن جامعه برای خلق همکاری‌های بین‌المللی ایجاد می‌کند؛ این عدم‌سنخیت حتی با وجود ویژگی‌های مشترک، از پیشرفت و انتظاری که از روابط بین شهرهای اسلامی ‌می‌رود، می‌کاهد.درست است که آنها از لحاظ جهان‌بینی اسلامی ‌به یکدیگر نزدیک هستند، اما اختلافات دینی در قالب سیاسی می‌تواند به گسل میان آنها دامن بزند؛ اختلافاتی که جنبه مدرسه‌ای و دیدگاه‌های ایدئولوژیکی در جزئیات، بیشتر مدنظرشان است تا کلیات.

 

آیا مسئولان شهرهای اسلامی ‌اراده‌ای در حاکمیت خود نسبت به روابط خارج از کشور ندارند؟

نبود اراده از عوامل مهمی‌است که در کــمرنگ‌شــدن همــکاری‌های بین‌المللی میان شهرهای اسلامی ‌مقصر  است. زمانی که شهرها در مرحله توسعه یافتگی قرار می‌گیرند، اراده می‌تواند در خلق توسعه و همکاری بیشتر به منظور انتقال تکنولوژی و استفاده از سرریزهای تکنولوژیکی و فناوری مؤثر باشد. در واقع بی ارادگی ناشی از عقب افتادگی شهرهای اسلامی ‌است.

 

اما قراردادهایی در قالب خواهرخواندگی میان شهرهای اسلامی‌ جهان، همچون شهرهای ایران وجود دارد. آیا این کفایت نمی‌کند؟

تفاهم‌نامـــه‌های همــکاری بین شــهرهای اســـلامــی‌ و در قــالــب خواهرخواندگی  وجود دارد، (اصفهان با خواهرخوانده‌های مسلمان خود مانند کوالالامپور، کویت و لاهور) اما این قراردادها هیچ ضمانت اجرایی نداشته و پیگیری‌های لازم و مؤثری از سوی دو طرف آن‌چنان صورت نمی‌گیرد؛ سندهایی که بتواند تفاهم‌نامه را تقویت و تعهدات لازم را در جهت اجرای همکاری‌های بین‌شهــری ایجـاد کند. مــعمولا کارگروه‌ها در روابط میان دو شهر برای ضمانت اجرایی تشکیل می‌شوند که متاسفانه شرایط برای تشکیل این کارگروه‌ها در ایران و کشورهای اسلامی‌نسبت به دیگر شهرها وجود ندارد.

 

لازمه تقویت این روابط بین‌المللی   چیست؟

گفتمان در توسعه و در همکاری‌های بین شهرهای اسلامی ‌بسیار موثر است؛ همان‌طور که اشاره شد، تشکیل کارگروه‌ها و تدوین برنــامه‌های مدون مبـتنی بر آینده‌نگری بسیار واجب است؛ چراکه نبود اطلاعات لازم و عدم درک متقابل باعث می‌شود ویژگی‌های مشترکی که در بین این شهرها وجود دارد، پنهان بماند و طرف مقابل آن پتانسیل‌ها را شناسایی نکند. این عوامل به خصوص در همکاری دیپلماتیک میان شهرهای اسلامی‌و با توجه به شرایطی که میان کشورهای اسلامی‌و جهان غرب از لحاظ سیاست خارجی وجود دارد،‌بسیار حائز اهمیت بوده و از طرف دیگر همکاری‌ها و اراده‌های منطقه‌ای برای حل مشکلات جهان اسلام و در جهت خنثی شدن آنها بسیار لازم و ضروری است.

 

 شهرداران و مسئولان شهرهای اسلامی‌با استفاده از چه استراتژیکی می‌توانند بر مشکلات سر راه روابط دیپلماتیک شهری فائق آیند؟

آنها باید زمینه ساز نزدیکی حوزه‌های مختلف در شهرهای اسلامی‌باشند. معمولا‌ در نظام شهری،‌ شهردار با داشتن موقعیت و اختیار خود می‌تواند گفتمان‌ها و تبادل اطلاعات بین شهرهای اسلامی‌را ایجاد کند؛ حمایت‌های مالی و معنوی شهرداری و مسئولان می‌تواند در برقراری ارتباطات غیر رسمی‌مؤثر باشد. ممکن است ارتباطات میان بخش‌های مختلف در شهرهای اسلامی ‌از هر کشوری وجود داشته باشد؛ اما این ارتباط بسیار محدود است که اگر این همکاری‌ها با هدف توسعه شهری صورت گیرد، ‌ کاربردی‌تر و بین‌المللی‌تر و در راستای یک شهر ایدئال خواهد بود.

 

آیا مجامع غیردولتی دینی در شهرهای اسلامی‌می‌توانند نقشی در این بین داشته باشند؟

حمایت شهردار و مسئولان یک شهر از سازمان‌های مردم نهاد بسیار زیاد است، چراکه این‌گونه گروه‌ها نقش بسیاری در توسعه شهری ودر اکثر حوزه‌ها ایفا می‌کنند. 

این‌گونه تشکل‌ها در هر شرایطی در گامی‌بالاتر از نهادهای رسمی‌و در راستای اهداف خود و نیاز جامعه فعالیت می‌کنند. از طرف دیگر با توجه به اینکه مشکلات و مسائل اقتصادی وجود دارد، این گروه‌ها نیز ناخودآگاه دچار مشکلات می‌شوند و این باعث تضعیف ارتباطات بین‌المللی میان شهرها از طریق این می‌شود. بنابراین نیاز به حمایت‌های قانونی از سوی مسئولان شهری در راستـــای تســهیل فــعالیت‌های بین‌المللی از این طریق وجود دارد.

 

در شرایطی که کشورهای اسلامی‌از نظر سیاسی دچار اختلاف هستند ،‌ آیا شهرها و مسئولان شهری می‌توانند در قالب بازیگران دیپلماسی شهری، ارتباط را حفظ کنند؟

ارتباط شهرها در سطح کلان، تحت تاثیر روابط سیاسی بین کشورها قرار می‌گیرد. اگر رابطه دو شهر اسلامی‌را در قالب مسائل علمی،‌ اقتصادی، ‌فرهنگی و اجتماعی و عاری از هرگونه مشکلات سیاسی در نظر بگیریم،‌ می‌تواند مفید واقع شود. البته نقش حاکمیت و نظام در رابطه با رویکردها نباید فراموش شود. چراکه فضا و شرایط برای ایجاد روابط بین دو شهر مانند ویزا و رفت‌و‌آمدها بر عهده نظام است. البته حتی اگر شرایط تحریم‌ها و تنش‌های منطقه‌ای وجود نداشته باشد و فضا برای ایجاد روابط شهرهای اسلامی‌با یکدیگر فراهم شود نیز به دلیل عدم ساختارها، مشکلات بر سر راه دیپلماسی شهری وجود دارد.

 

تفاوت موضع مذهبی شهردار و مسئولان شهری با دولت‌های آنها می‌تواند بردیپلماسی شهری تأثیر‌گذار  باشد؟

نگاه تخصصی شهری در پیگیری توسعه شهری واجب است. روابط شهری منوط به روابط سیاسی یا مواضع دینی خاصی نیست. برای مثال شهردار لندن به عنوان یک مسلمان، نمونه موفق در برقراری ارتباطات دیپلماسی شهری است. اگر مسئولان شهری بر اساس سیاست‌های شخصی خود یا وابسته به دولت حاکم در شهرها حکمرانی کنند، نمی‌توانند اهداف شهری را دنبال کنند و به توسعه شهری در حوزه بین الملل بپردازند.

 

آیا اصفهان به عنوان شهری پیشرو در روابط خواهرخواندگی، توانسته با شهرهای اسلامی ‌خواهرخوانده خود  روابط دیپلماتیک خوبی را تا کنون برقرار کند؟

دیپلماسی شهری در اصفهان نسبت به دیگر شهرهای ایران بهتر پیاده می‌شود.البته گام‌هایی را برداشته اما انتظار، بیشتر از این است؛ چراکه ظرفیت‌ها و پتانسیل‌های بالایی از نظر گردشگری،‌ صنعت و دانش در اصفهان وجود دارد که اراده و همت مسئولان شهری را بیشتر از این می‌طلبد.

url : http://www.isfahanziba.ir/node/104137

اصفهان زیبا را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید

 

 

ضمائم روز

پیوست‌ها

  

 

 

بایگانی