ویژه نامه ها

اشتراک الکترونیکی روزنامه

CAPTCHA ی تصویری

شماره های پیشین

مثل کسی که از یادم می‌رود

تاریخ درج : شنبه ۱۹ آبان ۱۳۹۷
شماره روزنامه: 

«ته سیگار توی باریکه آب جوی چرخ و واچرخ می‌خورد از خم کنده  کلفت چناری که به تازگی بریده اند می‌گذرد ، از خودتان قضاوت کنید، شش‌های مرگ و زندگی  وینستون عقابی... و دست آخر کنار لامپ شکسته  پرمصرفی میان تلی از آشغال‌هایی که شاخه ای راهشان را بسته از نطر پنهان میشود... .» قضاوت خواننده تنها در داستان «خودتان قضاوت کنید» به چالش کشیده نمی‌شود. کل مجموعه «مثل کسی که از یادم می‌رود» فراخوانی برای یک داوری شخصی است. نوعی داوری بی سرانجام که هیچگاه به وحدت نظر منجر  نمی‌شود. چرا که مسئله، مسئله رابطه است. امری پیچیده که بسته به موقعیت سنی، جنسیتی و شخصی هر فرد می‌تواند برداشتی متفاوت را به همراه داشته باشد. سیاوش گلشیری در مجموعه «مثل کسی که از یادم می‌رود» به سراغ تکنیک های روایی متفاوتی می‌رود،  اما در بیشتر  داستان‌ها مضمون رابطه است و پیامدهای آن. تنوع تکنیک‌های روایت، نظرگاه و ساختار قصوی در «مثل کسی که ...» چشمگیر است، به ویژه وقتی در بررسی سال تالیف آنها به یک بازه زمانی نسبتا کوتاه (آذر89 تا نوروز 91 ) می‌رسیم.
 نویسنده در داستان «همیشه پیش از آنکه فکر کنی اتفاق می افتد» از دیالوگ نویسی برای روایت خود استفاده می‌کند و کل قصه را در قالب یک دیالوگ  تلفنی عرضه می‌کند. سیاوش گلشیری که به تکنیک های فیلمنامه‌نویسی مسلط است، می‌داند که چگونه در قالب یک گفت‌وگو تمام آنچه را که باید دیده شود، نشان ‌دهد. در همین داستان به نوعی از تکنیک داستان در داستان نیز استفاده می‌کند. زن و مرد در حال تمرین دیالوگ‌های یک نمایشنامه هستند و نمایشنامه به قدری به حقیقت زندگی آنها نزدیک است که تفکیک مرزهای بازی و واقعیت از هم دشوار می‌شود. واژه «بازی» که زمانی بار معنایی ساده ای داشته و نهایتا به تفریحات کودکانه یا فریب های بزرگسالانه تفسیر می‌شده است، امروزه تمام زندگی ما را درگیر خودش کرده است. برخی روانشناسان معتقدند که آدمی مدام در حال بازی خوردن از ناخودآگاه خود و دیگران است. آگاهی به این مسئله مرزهای اخلاقی را در ذهن کمــــــرنــــگ می‌کنــــــد و نقش‌هایی را که انسان در آن فرو می‌رود، تغییر می‌دهـــد. چنان که در داستان می‌بنیم، زن و مرد مدام در حال نقش عوض کردن هستند. آنکه به نظـــر درحال راننـــدگی و رفتن بود، اکنون در بالکن خانه محبوس شده است و آنکه ظاهرا ساکن بود در انتها در آستانه حرکت دیده می‌شود. همین گونه است درباره نقش قربانی و ظالم. در «همیشه پیش از آنکه ...» زن بیشتر در نقش قربانی فرو می‌رود و مرد ظالم قصه به نظر می‌رسد، اما در داستان «ستاره سهیل» که به نوعی دنباله «همیشه پیش از آنکه ...» است، جای نقش ها عوض می‌شود. ما با چهره قربانی مرد آشنا می‌شویم و زنی که او را طرد کرده است، چهره ظالمش را به ما می‌نمایاند. اینگونه است که به «خودتان قضاوت کنید» بازمی‌گردیم. نامی که اگر نام مجموعه می‌بود تناسب قابل تاملی با محتوای کل داستان‌های مجموعه می‌داشت. سیاوش گلشیری در «خودتان قضاوت کنید» به ساختار اپیزودیک رو می آورد و در یک نظرگاه نمایشی از وصل و فصل های همیشگی دو جنس می‌گوید. قصه حول محور رفت و آمد های  دفترخانه‌ای در یک روستا می‌گذرد. جایی که رابطه‌ها آغاز می‌شوند و انجام می‌پذیرند. در نزدیکی دفترخانه قصابی در حال سربریدن گوسفند است و خونی که شتک می‌زند، ما را به مرگی مدام ارجاع می‌دهد. روابط نیز مدام در حال مرگ و میر هستند. نگاهی به کلیت قصه های مجموعه  نشان می‌دهد رابطه به مثابه امری محکوم به شکست انگاشته شده است، شکستی که مقصر مشخصی ندارد تا قصه دست رویش بگذارد و مخاطب او را هو کند. شکستی که  انگار در خمیره رابطه و جزو  تفکیک‌ناپذیر آن است.در داستان «همیشه تنها یکی میماند» تک گویی بیرونی را برای روایت هولناک زندگی یک مرد به‌کار می‌گیرد. داستانی که نمایشگاهی از فاجعه انسان گناهکار است. نویسنده، خودِ جنایتکار را در جایگاه راوی قرار می‌دهد. و اوست که تک تک گناهانش را با لحنی معصومانه و از تریبون قربانی برمی‌شمرد و به تکان‌دهندگی داستان دامن می‌زند. نویسنده در «همیشه نبودنت...» قصه را به جریان سیال ذهن می‌سپارد تا کابوس‌های یک مادر فرزندمرده را به مخاطب انتقال دهد. انتخابی که برای روایت های هذیان گونه و راویانی که دچار فروپاشی روانی شده اند انتخابی بی جایگزین است.  قصه روابط چند ضلعی که قصه ای مکرر است و این روزها به ویژه در فیلمنامه ها به ابتذال کشیده شده است، در مجموعه «مثل کسی که...» با پرداختی واقع بینانه و بی طرف نگاهی دیگر از لونی دیگر را طلب می‌کند. قصه ای که چه بپذیریم و چه نپذیریم مبتلایان و راویان بیشماری در جامعه ما دارد.

url : http://www.isfahanziba.ir/node/84502

اصفهان زیبا را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید

 

 

ضمائم روز

پیوست‌ها

  

 

 

بایگانی