ویژه نامه ها

اشتراک الکترونیکی روزنامه

CAPTCHA ی تصویری

شماره های پیشین

روزگار باغ زرشک، از صفویه تا معاصر

تاریخ درج : پنجشنبه ۱۴ آذر ۱۳۹۸
از باغ صفوی، فقط یک عمارت و یک سردر مانده است

عبدالمهدی رجایی

 

 

از میان باغ‌هایی که به دستور شاه‌عباس بر محور چهارباغ عباسی و چهارباغ بالا ساخته شد، شاید معروف تر از همه، باغ هزار جریب و سپس باغ زرشک 

باشد. وقتی سی و سه پل را رد کنید، در حالی که رو به جنوب هستید، دست راست شما که اکنون سردرب کارخانه صنایع پشم خودنمایی می‌کند، باغ زرشک بوده است. در این مطلب، تاریخچه این باغ را در دوران معاصر پیگیری می‌کنیم.

 در دوران معاصر گویا باغ زرشک، ملک شخصی پدر معزالدین و مصلح‌الدین مهـــدوی بـــوده است. معــزالدین در سال 1332 رئیس اداره فرهنگ اصفهان بود و مصلح الدین هم یکی از اصفهان‌شناسان بنام است؛ پدر این دو برادر مورد بغض ظل السلطان، حاکم اصفهان  قرار گرفته بود. درباره خراب کردن عمارات و ابنیه تاریخی به دست و فرمان ظل السلطان مطالب زیادی انتشار یافته است که برخی از آنها را در ادامه این مطلب ذکر می‌کنیم. عمارت صفوی باغ زرشک را در غیاب مالک، خراب کردند

در کتاب «داستان‌هایی از پنجاه سال» به قلم معزالدین مهدوی، مطلبی آمده که تازگی داشت و آن اینکه این مرد حتی به ابنیه خصوصی بازمانده از صفوی نیز رحم نمی‌کرد و عمارت کلاه‌فرنگی داخل باغ زرشک را نیز که ملک شخصی بود، از تیشه خود دور نداشت. در خاطرات خود می‌آورد. 

تا جایی که در این کتاب آمده: «پدرم بیان داشت که این باغ، ملک من بود و در وسط آن نیز عمارت بسیار زیبا و آبرومندی از زمان صفویه باقی بود (نظیر عمارت هشت‌بهشت ولی کوچک‌تر) که روزهای جمعه را آنجا می‌گذراندم  و گاهی دوستان را نیز دعوت می‌کردم. روزی ظل السلطان من‌را خواست؛ اتفاقا موقعی بود که او عمارات صفویه را خراب می‌کرد. من به ملاقات او رفتم. اظهار داشت عمارت باغ زرشک را خراب کن! چون این کار برای من عملی نبود گفتم عمارت کوچکی است و در جنب عمارات دیگری که خراب شده است، قابل اعتنا نیست. شروع کرد مدتی درباره صفویه صحبت کردن و از هر ناسزایی به آنان خودداری نکرد . گفت آنها چنین و چنان بوده اند...در هر حال مجلس گذشت و من حاضر نشدم که آنجا را خراب کنم. چون به منزل مراجعت کردم باغبان باغ زرشک را جلو در منزل دیدم که اطلاع داد مأمورین ظل السلطان آمده اند و عمارت را خراب می‌کنند. گفتم من توانایی مقاومت  ندارم. برو ببین بعدا چه خواهند کرد و به من اطلاع بده. عصر باغبان آمد و گزارش داد که عمارت را خراب کردند و رفتند و چیزی از آن نبردند.»

میزبانی از « رابیندرانات تاگور»

در کتاب «آیینه عبرت» نوشته سیف پور فاطمی‌هم آمده: «باغ زرشک پس از مشروطیت و در تاریخی که نمی‌دانیم، به مالکیت امیرمجاهد بختیاری درآمد. شاید هم او عمارت خراب شده وسط را تعمیر کرده و صفایی به آن داده بود تاجایی که در سال 1317 ش که تاگور، فیلسوف و شاعر هندی به ایران مسافرت کرد، دولت ترجیح داد او را در آنجا سکنا دهد. نصرالله سیف پور فاطمی ‌که میهماندار او بود می‌گوید: در اصفهان تاگور و همراهانش را در باغ زرشک منزل امیرمجاهد بختیاری که در دست دولت بود، نزدیک پل زاینده‌رود جا دادند. »

 

 روایت کارخانه صنایع پشم و عمارت پهلوی اول که از آن باقی ماند

اما سرنوشت برای باغ زرشک تقدیری نوشته بود که آنجا تبدیل به باغ صنعتی شود. بدین معنی که کارخانه صنایع پشم سرانجام در آنجا برپا شود. قسمتی از مقاله شماره 1441 روزنامه اخگر که 7 تیر 1318 منتشر شد، در بیان تاریخچه کارخانه مذکور به این قرار است: «این كارخانه كه شركتش در اواخر سال 1314 با سرمایه شش میلیون ریال تشكیل و یک سال بعد نیز سه میلیون ریال دیگر بر میزان سرمایه اولیه آن افزوده شد، از سال 1315 ماشین‌آلاتش تدریجا به اصفهان وارد و در سال 1316 نیز از طرف شركت به كار نصب آنها پرداخته و در اواسط سال 1317 نصب اكثریت آنها خاتمه یافته و از اول مهر همان سال، قسمت ریسندگی آن شروع به كار ریستن كرده و با وجود اینكه در یک پست بیشتر كار نمی‌كرد و پنبه مطابق مصرف آن نمی‌رسید، روزانه تعداد زیادی بقچه ریسمان، كه از انواع درجه اول ریسمان‌‌های كشور است، بیرون می‌داد و در بازار اصفهان و سایر شهرستان‌‌های ایران به معرض فروش می‌گذاشت... . هم اكنون پارچه‌‌های این كارخانه از بهترین محصولات كارخانجات اصفهان به شمار می‌رود. »

 

 باغ زرشک آپارتمان شد

آخرین برگ از دفتر زندگی باغ زرشک زیاد خوشایند نیست. بعد از انتقال کارخانه صنایع پشم، زمین‌های این کارخانه تبدیل به آپارتمان شد و از آن جلال قدیم فقط دو چیز باقی مانده است که امیدواریم آنها نیز به تیشه بی‌خردی راه نیستی نپیمایند: اول سردری که مربوط به زمان کارخانه صنایع پشم بوده است با دربی بزرگ و چوبی با حکاکی‌های زیبا که آرم کارخانه را دارد و دوم قسمت اداری کارخانه که فعلا یکی از ساختمان‌های اداری شهرداری محسوب می‌شود، عمارتی بسیار زیبا با معماری پهلوی اول و تزیینات داخلی چشمگیر. بیاییم برای اینکه این باغ پرشکوه به خاطره‌ها نپیوندد، از سرنوشت ظل السلطان درس بگیریم و این دو میراث مهم اصفهان را به نحو احسن نگهداری کنیم. 

url : http://www.isfahanziba.ir/node/104140

اصفهان زیبا را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید

 

 

ضمائم روز

پیوست‌ها

  

 

 

بایگانی