ویژه نامه ها

اشتراک الکترونیکی روزنامه

CAPTCHA ی تصویری

شماره های پیشین

رسانه‌ها بر لبه تیغ شفافیت و هراس

تاریخ درج : چهارشنبه ۷ اسفند ۱۳۹۸
شماره روزنامه: 
منصور ساعی، استادیار ارتباطات پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی می‌گوید چه باید کرد؟

لیلا مقیمی/خبرنگار

«اطلاع‌رســانــی قـــطــره‌چــکانی»؛ این حکایت این روزهاست که بحران کرونا جامعه جهانی و ایران را درگیر خود کرده و رعب و وحشت مردم را به همراه داشته است؛  اطلاع‌رسانی که صرفا در آن سخنگوی وزارت بهداشت، هر از گاهی با رسانه ملی سخن می‌گوید یا به ذکر جملاتی کوتاه در توئیتر بسنده می‌کند؛ همچنین به‌رغم تشکیل قرارگاه رسانه به خبرنگاران اجازه ورود به جزئیات و چند و چون ماجرا داده نمی‌شود و همین مسئله نیز موجبات نگرانی و دغدغه مردم را فراهم کرده است. ضعف اطلاع‌رسانی در زمان بحران، اولین‌بار نیست که در کشور رخ می‌دهد، بلکه با وجود پیش‌بینی بحران‌های مختلف، همواره اطلاع‌رسانی با نواقص و کاستی‌های بسیاری همراه بوده است؛ کاستی‌هایی که پیامدهای ناگواری را برای کوتاه‌مدت و بلندمدت به همراه دارد. درباره نحوه اطلاع رسانی صحیح در رابطه با کرونا با منصور ساعی، استادیار ارتباطات پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، به گفت‌وگو نشسته‌ایم. او معتقد است که اطلاع‌رسانی در هنگام ریسک و بحران، حرکت روی لبه تیغ شفافیت و اجتناب از هراس عمومی ‌است. رسانه‌های رسمی ‌و اجتماعی برای اطلاع رسانی باید این راهبردها را در پیش بگیرند. در ارتباطات ریسک باید تلاش برای آگاه‌سازی شیوه‌های پیشگیری و خودمراقبتی و روش‌های کنترل و کاهش آسیب‌ها از طریق ایجاد و تقویت سواد سلامت مردم درباره ویروس باشد، نه ایجاد هراس‌افکنی و تزریق اضطراب و استرس به جامعه‌ای که خود درگیر بحران‌های متعدد اقتصادی و بحران تورم و رکود و نظایر آن است. ارزیــــابــــی شــمــا از نــحــوه اطلاع‌ر‌سانی درباره کرونا از زمان شیوع این پدیده تا به الان  در کشور چیست؟ با توجه به اینکه از چند روز قبل از اطلاع‌رسانی رسمی، خبرهایی مبنی بر شیوع کرونا در کشور شنیده می‌شد، اما مسئولان مختلف آن را تکذیب می‌کردند و می‌گفتند شایعه است. شفاف‌سازی خبری و آگاه سازی جامعه درباره خطر یا بحران، بخش مهمی‌از راهبرد ارتباطی و رسانه‌ای در هنگام ریسک‌ها و بحران‌هاست. پس از اعلام خبر درگذشت دو نفر از شهروندان در شهر قم براثر ابتلا به ویروس کرونای کویید 19 و افزایش تعداد مبتلایان در این چند روز، در نبود رسانه‌های رسمی ‌دارای اعتبار اجتماعی بالا، موجی از اطلاع‌رسانی و پوشش موضوع در رسانه‌های اجتماعی شکل گرفت که با راهبرد ارتباطات ریسک و بحران در تضاد است و تاحد زیادی به هراس عمومی‌منجر شده است.

 

رسانه ملی تا به الان خیلی به موضوع کرونا نپرداخته و تا به این لحظه سعی کرده است آن را موضوعی عادی بیان کند؛ برای مثال، اخبار 20:30 شیوع کرونا در آستانه انتخابات در دولت را بازی سیاسی دانست؛ برای اینکه منجر به عدم حضور مردم در انتخابات شود. این درحالی است که نگرانی بر جان مردم رخنه کــرده.وظیفه رسانه‌های رسمی‌در قبال این مسئله چیست؟

اطلاع رسانی در هنگام ریسک و بحران حرکت روی لبه تیغ شفافیت و اجتناب از هراس عمومی ‌است. رسانه‌های رسمی‌و اجتماعی برای اطلاع‌رسانی باید این راهبردها را در پیش بگیرند. در ارتباطات ریسک تلاش باید برای آگاه سازی شیوه‌های پیشگیری و خودمراقبتی و روش‌های کنترل وکاهش آسیب‌ها از طریق ایجاد و تقویت سواد سلامت مردم درباره ویروس باشد، نه ایجاد هراس افکنی و تزریق اضطراب و استرس به جامعه‌ای که خود درگیر بحران‌های متعدد اقتصادی و بحران تورم و رکود و نظایر آن است.

 

اما موضوعی که اکنون مشاهده می‌کنیم این است که رسانه‌های رسمی‌ مثل صدا و سیما آن طور که باید و شاید به این مسئله نمی‌پردازند و اطلاع رسانی صرفابه صورت قطره‌چکانی و از سوی روابط‌عمومی ‌وزارت بهداشت انجام می‌شود! همین مسئله نیز باعث ترس و واهمه مردم شده است. همان‌طور که مشاهده می‌کنیم بسیاری از اخبار مربوط به کرونا از سوی مسئولان در شبکه‌های مجازی از جمله توئیتر که فیلتر و دسترسی مردم به آن کم است، انجام می‌شود. آیا این نوع اطــلاع‌رســانــی درست اسـت یــا خیر؟رسانه‌ها در این زمینه باید چه کاری انجام دهند؟

 اجتناب از هراس عمومی‌ به معنی خودسانسوری و سانسور اطلاعات و اطلاع‌رسانی قطره‌چکانی نیست؛ بلکه لحن و متن مهم است. به عبارتی «چگونه» گفتن مهم‌تر از «چه» گفتن است. امیدآفرینی از طریق معرفی تجربه‌های مثبت جوامع و اشخاص درگیر در ویروس کرونا برای مقابله با خطر و بحران و تهیه محتوای مرتبط با بهبود وضعیت بیماران و جزئیات مراقبت‌های همدلانه در بیمارستان‌ها و رسیدگی‌های پزشکی اهمیت زیادی در ایجاد آرامش خاطر جامعه دارد و از جمله اقداماتی است که رسانه‌ها می‌توانند انجام بدهند؛ همچنین جوامع و مناطق و شهرها و خانواده‌ها و افراد درگیر شده نباید احساس طرد اجتماعی داشته باشند. طردشدگی اجتماعی به تعمیق درد و آلام افراد منجر می‌شود، نه بهبود و تقویت روحیه آنها. لذا همدلی و همیاری اجتماعی و اقتصادی و حمایت‌های اجتماعی در شرایط ریسک و بحران به تقویت روحیه و اعتماد به نفس جوامع درگیر به ویژه کادر پزشکی و بهداشتی و بیماران و افراد درگیر در این موضوع کمک می‌کند.

 

 همان‌طور که می‌بینیم در این شرایط کاربران در فضای مجازی مدام اظهارنظر می‌کنند و پست‌های مختلفی را نشر یا بازنشر می‌دهند.وظیفه کاربران فضای مجازی در این باره چیست؟

در هنگامه ریسک اجتناب از تولید و بازنشر محتوای آمیخته به انگ‌ها و برچسپ‌های قومیتی، مذهبی، فرهنگی، صنفی و برچسب‌های قومیتی نظیر اخبار و پیام‌های جعلی و جوک‌ها اهمیت زیادی دارد؛ زیرا به محتواهایی که به تمسخر قومیت‌ها، فرهنگ شهرها و افراد و صنوف و می‌پردازند به تقویت همگرایی ملی و نهادی و سازمانی لطمه می‌زند و موجب تضعیف روحیه همکاری بین‌نهادی و واگرایی ملی و فروپاشی اجتماعی و توسعه بحران می‌شود.

url : http://www.isfahanziba.ir/node/107413

اصفهان زیبا را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید

 

 

ضمائم روز

پیوست‌ها

  

 

 

بایگانی