ویژه نامه ها

اشتراک الکترونیکی روزنامه

CAPTCHA ی تصویری

شماره های پیشین

راه‌های پیشگیری از مسمومیت‌های دارویی

تاریخ درج : یکشنبه ۱۱ خرداد ۱۳۹۹
شماره روزنامه: 

 هرگونه ماده‌ای جامد، مایع یا گاز را که در هنگام ورود به بدن یا تماس با پوست توسط اثر شیمیایی خود موجب اختلال در تندرستی یا موجب مرگ شود، سم می‌گویند. مسمومیت عبارت است از اختلالات و آسیب‌هایی که توسط مواد سمی در دستگاه‌های گوناگون بدن ایجاد می‌شود و ممکن است به‌طور تصادفی یا در اثر بی‌احتیاطی یا در مواردی به صورت عمدی به‌وسیله مواد سمی ایجاد شود. گفتنی است علاوه بر موادی که به‌طور معمول جزو سموم هستند، برخی ترکیبات دیگر نیز مثل داروها، مواد شوینده، بهداشتی و... در اثر مصرف نادرست تبدیل به مواد مسموم‌کننده و زیان‌آور می‌شوند. سموم از راه‌های مختلفی از جمله خوراکی، استنشاقی، تزریقی، پوستی و گزش وارد بدن می‌شوند و مسمومیت با عوامل مختلفی رخ می‌دهد. از جمله غذا، داروها، موادمخدر، مواد شوینده، برخی گیاهان، بعضی قارچ‌ها، سموم کشاورزی، گزیدگی‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ها و...شایع‌ترین علت بروز مسمومیت در جهان، مصرف داروها بیش از مقادیر درمانی است و همه ساله نزدیک به 60 درصد از تماس‌های مراکز اطلاع‌رسانی داروها و سموم کشور نیز مربوط به مسمومیت‌های دارویی بوده که رقم بالا و قابل تاملی است. با توجه به آماری که از ابتدای سال 98 تاکنون اعلام شده، از بین هفت دسته اصلی مواد مسمومیت‌زا شامل موادغذایی، دارویی، مخدر و اعتیادآور، گزیدگی‌ها، مواد شیمیایی، قارچ و گیاهان سمی بوده که در بین آنها، بیشترین آمار مربوط به مسمومیت با داروها بوده و به‌خصوص داروهای اعصاب و روان‌(ازجمله بنزودیازپین‌ها و داروهای ضد افسردگی) و مسکن‌های غیر مخدر بیشترین آمار مسمومیت را به خود اختصاص داده است. به هر حال داروها یکی از خطرناک‌ترین عوامل مسمومیت‌زا در منازل هستند و بی‌توجهی به میزان مصرف دارو، مصرف داروها در تاریکی، همراه با خواب آلودگی، مصرف خودسرانه داروها، نگهداری دارو در مکان‌های غیر ایمن برای کودکان و عدم نظارت برمصرف داروها در سالمندان همگی می‌تواند منجر به مسمومیت‌های دارویی شوند. از بین داروها، داروهای اعصاب و روان‌(ازجمله بنزودیازپین‌ها و داروهای ضد افسردگی) و مسکن‌های غیر مخدر شایع‌ترین مسمومیت‌های دارویی را به خود اختصاص داده است. از جمله عوارض مسمومیت‌های دارویی خواب آلودگی یا کما، شکم درد، استفراغ و اسهال، افزایش بزاق دهان، انقباض و کوچک شدن مردمک چشم‌ها، اسپاسم‌های عضلانی، تشنج، عرق کردن و تند شدن تنفس و بی‌نظمی در ضربان قلب، نوسانات فشار خون و بثورات پوستی است. در ارتباط با مسمومیت‌های دارویی باید به این نکات توجه کرد: ضمن اجتناب از مصرف خودسرانه داروها، باید توجه داشت مقادیر بالای برخی از داروهای به ظاهر کم‌خطر، می‌تواند برای فرد به‌خصوص کودکان و افراد مسن کشنده باشد.داروها را در بسته‌بندی اولیه آنها که مشخصات دارو روی آن ذکر شده است، نگهداری کنید. چنانچه در خانه کودک دارید، حتما داروها را در کمدهای بالا، دور از دسترس و مجهز به قفل قرار دهید. بهتر است داروهای بیماران با بیماری افسردگی یا بیمارانی که تعادل رفتاری ندارند یا افرادی که سابقه اقدام به خودکشی دارند و به طور کلی داروهای اعصاب و روان را دور از دسترس بیماران قرار دهید و مراقبت دقیقی در خصوص میزان داروی مصرفی آنها به عمل آورید.تشابه ظاهری شکل داروها، ابتلا به فراموشی در افراد مسن، عدم اطلاع از نام داروها، بی‌سوادی یا کم‌سوادی یا خوانا نبودن مقادیر مصرفی داروی مندرج روی جعبه دارویی ممکن است باعث شود تا بیماران داروی خود را به اشتباه یا به‌طور تکراری مصرف کنند. بنابراین روی مصرف داروهای بیمارانی از این دست دقت زیادی داشته باشید.مراقب باشید تا در هنگام بیماری، دوز تکراری یا داروی بیشتر از حد تجویز شده، مصرف نشود. بهترین روش برای پیشگیری از خوردن دوز تکراری دارو، یادداشت کردن دفعات مصرف دارو یا قرار دادن قرص‌ها در داخل جعبه‌های مخصوص تقسیم‌بندی شده موجود در داروخانه‌ها‌(برحسب صبح، ظهر و شب یا روزهای هفته) است. پس لازم است داروها را در بسته‌بندی اولیه آنها نگهداری کنید.از مصرف خودسرانه داروها بدون تجویز پزشک و مشورت با داروساز، خودداری کنید.‌در بیشتر مسمومیت‌های اتفاقی یا تعمدی با داروها، برای اطلاع از نحوه انجام اقدامات اولیه، هرچه سریع‌تر با شماره تلفن مرکز اطلاع‌رسانی داروها و سموم 190یا اورژانس 115 تماس بگیرید.در مسمومیت‌های تعمدی با دارو، بهتر است در صورت هوشیاری فرد مسموم، نام دارو یا داروهای مصرفی و تعداد هر یک از آنها را از او بپرسید و به کادر درمانی اطلاع دهید. در برخورد با فرد مسموم غیر هوشیاری که در کنارش بسته‌های داروی خورده شده وجود دارد، ضمن حفظ خونسردی خود و عدم القای استفراغ در این فرد، بسته‌های دارویی را همراه بیمار به بیمارستان ببرید.مصرف مقادیر بالای بسیاری از داروها در اقدام به خودکشی، ممکن است در ابتدا علامت و نشانه خاصی نداشته باشد، ولی وضعیت فرد مسموم به طور ناگهانی وخیم شود یا در آینده منجر به صدمات دائمی کبد و کلیه در فرد مسموم شود. بنابراین ارجاع فرد مسموم به بیمارستان بسیار حیاتی است.ایجاد استفراغ در مسمومیت‌ها تنها باید به توصیه پزشک باشد، چرا که این عمل در برخی از مسمومیت‌های دارویی سبب وخامت اوضاع بیمار خواهد شد.دکتر فرناز ابراهیمی، کارشناس معاونت غذا و داروی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان-واحد تحقیق و توسعه

 

url : http://www.isfahanziba.ir/node/109461

اصفهان زیبا را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید

 

 

ضمائم روز

پیوست‌ها

  

 

 

بایگانی