ویژه نامه ها

اشتراک الکترونیکی روزنامه

CAPTCHA ی تصویری

شماره های پیشین

راهنمای خرید دیوان حافظ

تاریخ درج : شنبه ۲۰ مهر ۱۳۹۸
شماره روزنامه: 

 سالار  ستوده/ پژوهشگر زبان و ادبیات فارسی

در ایران و دیگر ممالكی كه زیرمجموعه فرهنگی ایران بزرگ هستند، كمتر خانه ای وجود دارد كه در آن دیوان حافظ نباشد. شهرت و محبوبیت حافظ تا حدی است كه دیوان اشعارش را در كنار قرآن می‌گذارند و از آن فال می‌گیرند. شاید به جرئت بتوان گفت كه در تاریخ ادبیات جهان نمی‌توان شاعری را مثال زد كه به اندازه حافظ محبوب و مشهور باشد. شاید به همین علت است که دیوان حافظ بیش از هر کتاب دیگری در زبان فارسی منتشر شده است؛ هزاران نشر کوچک و بزرگ در اقصی نقاط ایران و جهان، دیوان حافظ را چاپ کرده‌اند؛ در رنگ‌ها و طرح‌ها و شکل‌های مختلف و متنوع. شما در ایران به راحتی به دیوان حافظ دسترسی دارید، حتی در فضای مجازی هم این امکان فراهم شده است؛ اما باید گفت که هر دیوانی که به نام حافظ چاپ می‌شود قابل اعتماد و خواندنی نیست. این مطلب خطاب به دوستدارانی است که نمی‌دانند چه چاپی و تصحیحی از حافظ را تهیه کنند. ما در اینجا به اختصار درباره مهم‌ترین تصحیح‌ها و چاپ‌های حافظ مطالبی را نقل می‌کنیم و پیشنهاد می‌کنیم که اگر قصد خواندن دیوانی صحیح و سالم از اشعار حافظ را دارید یکی از کتاب‌های زیر را تهیه کنید و به دوستان و آشنایان هدیه کنید. باید اشاره کنیم که حافظ فال‌گیر و رمال نبوده و هرگز سراغ کتاب‌هایی که به نام حافظ مطالبی فال‌گونه و مشوش نوشته‌اند نروید.

 

 

تصحیح دکتر پرویز ناتل خانلریدو جلد، انتشارات خوارزمی

دکتر خانلری ابتدا در سال 1337، صد و پنجاه غزل حافظ را جداگانه تصحیح و چاپ کرد و پس از آن در سال 1359 کل دیوان حافظ را به چاپ رساند. تصحیح دکتر ناتل خانلری با مقابله 14 نسخه صورت گرفته و این کتاب دو جلد منتشر شده است؛ در جلد اول غزل‌ها و در جلد دوم قطعات و رباعیات و شعرهای مشکوک و منسوب به حافظ و نیز بعضی توضیحات لغوی آمده است.  او در این چاپ از نسخه‌هایی از دیوان حافظ بهره جست که در اختیار علامه قزوینی نبود و بعضی از ایرادات چاپ قزوینی- غنی را نیز برطرف کرد. با وجود این، بعضی تغییرات هم در چاپ خانلری هست که حافظ‌شناسان آنها را نمی‌پسندند و ضبط قزوینی و دیگران را بهتر می‌دانند. چاپ خانلری خصوصیت دیگری هم دارد که شاید برای بعضی از مخاطبان مهم باشد؛ در این چاپ در هر صفحه تنها یک غزل درج شده است (در صحفه مقابل، اختلافات نسخه‌های دیگری که در اختیار دکتر خانلری بوده، آمده است) و ایشان نشان داده که هر کدام از این نسخه‌ها چه تفاوتی با متن برگزیده دیوان دارد. 

 

 

 تصحیح قزوینی- غنی انتشارات اساطیر و انتشارات زوار

اولین تصحیح علمی‌دیوان حافظ، همین چاپ مشهور قزوینی- غنی است که در حدود هفتاد سال پیش انجام گرفته است. البته اکثر چاپ‌های موجود در بازار مدعی‌اند که از روی همین چاپ صورت گرفته‌اند، ولی چاپ‌های دقیق و معتبر این تصحیح دو مورد بیشتر نیست؛ اولی حافظ قزوینی- غنی چاپ انتشارات زوار که با خط نستعلیق متوسط است که در همان ایام منتشر شده و بعدها مرتب از روی آن افست شده است و دومی ‌چاپ انتشارات اساطیر است. این دو چاپ تنها چاپ‌های معتبر غنی و قزوینی هستند که هم حواشی و توضیحات علامه قزوینی را به همراه دارند و هم عینا حاصل کار این دو بزرگوارند، چون اکثر چاپ‌های دیگر با اینکه مدعی‌اند از روی این دو چاپ انجام شده‌اند، با چاپ‌های اصلی تفاوت‌هایی دارند. البته حافظ قزوینی با وجود شهرت فراوان، غلط‌ها و اشکالات عمده‌ای دارد که متاسفانه هرگز رفع نشد، چرا که مصححان چند سالی پس از چاپ درگذشتند و همچنین نقدنویسی بر حافظ در آن سال‌ها مانند امروز نبود. 

 

 

 حافظ به سعی سایه نشر کارنامه

استاد هوشنگ ابتهاج (ه.ا.سایه) در سال 73 تصحیح جدیدی از حافظ منتشر کرد که به عقیده خیلی‌ها یکی از بهترین دیوان‌های حافظ محسوب می‌شود؛ باید افزود که این چاپ در میان چاپ‌های علمی ‌حافظ، ذوقی‌ترین و در میان چاپ‌های ذوقی، علمی‌ترین چاپ محسوب می‌شود و از نظر روال ضبط‌ها شبیه‌ترین به چاپ قزوینی و به نوعی در امتداد آن تصحیح است. این چاپ به غیر از ضبط‌های زیبا و حافظانه، مزیت‌های دیگری هم دارد؛ اول ظاهر آراسته و چشم نواز این کتاب که مشتاقان زیباپسند را هم راضی می‌کند و هدیه دادنی است و دیگر اینکه این چاپ در سه قطع رحلی (بزرگ)، وزیری (متوسط) و جیبی منتشر شده است و صفحه‌آرایی خوبی هم دارد.

url : http://www.isfahanziba.ir/node/102160

اصفهان زیبا را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید

 

 

ضمائم روز

پیوست‌ها

  

 

 

بایگانی