ویژه نامه ها

اشتراک الکترونیکی روزنامه

شماره های پیشین

دیروز حسین آباد

تاریخ درج : چهارشنبه ۲۴ آبان ۱۳۹۶
شماره روزنامه: 

عبدالحسین ساسان ، استاد دانشگاه و مشاورشهرداراصفهان  با مروری کوتاه بر خاطرات  از دیروزمحله حسین آباد می گوید.  وی به «نهادهای محلی»  محله حسین آباد قدیم اشاره می کند. نهاد به دو معنای متمایز زیر به کار رفته است که یکی جنبه نرم افزاری و دیگری جنبه سخت افزاری دارد. 1. باورها، اعتقادات، سنت ها ، رسوم  و قواعد نانوشته زندگی ۲. سازمان ها ، موسسات و فضاهای عمومی دارای کارکرد اجتماعی.

روحیه پهلوانی
  این محله تا گذشته های نه چندان دور پهلوانانی داشت که کارکرد اجتماعی و مذهبی بسیاری داشتند. برخی از آنها که در سطح کشتی ملی یا در تیم ملی فوتبال مقام داشتند، عبارت اند از: حاج علی امینی، رضا قلی قدیریان، حاج رمضان گندمی، مرشد عباس، حاج یدالله گندمی ، اصغر رحمانی ، اکبر رحمانی عابدزاده. پهلوانان حسین آباد نه تنها مورد اعتماد مردم بودند، بلکه در دوران ضعف امنیت اجتماعی و هرج و مرج رایج در کشور کارکرد دفاعی نیز داشتند. از مردم و خانواده ها در مقابل راهزنان، دزدان و مهاجمان حمایت می کردند. با پدیده لات بازی یا لمپن‌گرایی مبارزه می کردند. معتادان را به ترک اعتیاد وا می داشتند و هیئت های مذهبی و مراسم دینی را نیز هدایت می کردند. حتی یکی از آنها، یعنی مرحوم حاج رمضان گندمی، برای خانواده های بی بضاعت جهیزیه تهیه می کرد. به مردم فرش ارزان و قسطی می‌داد و مرجع کمک های افراد متمکن به افراد مستمند محل بود. مرحوم  حاج علی امینی نفوذ زیادی در ادارات شهر داشت، شهرداران را به محله می آورد، مردم را جمع می‌کرد و تقاضاهای آنان را به گوش مسئولان می رسانید. او جوانان زیادی را به کارخانه ها معرفی می کرد و ضمانت درستکاری و اخلاق آنها را بر عهده می گرفت تا هیچ جوانی در محله بیکار نباشد.سنت پهلوانی در محله حسین آباد ریشه تاریخی داشته است . من عکس های چندی در گوشه و کنار دیده ام که نشان می دهد پهلوانان  محله در جریان مشروطیت نیز فعال بوده و تفنگچی های زیادی در اختیار رهبران مشروطیت قرار می داده اند.

روحیه مدارای دینی
  مرحوم حسین آباد در عین حال که به داشتن علائق دینی شهرت دارند به نحو شگفت انگیزی اهل مدارای دینی بوده اند. شاید علت این امر همسایگی با جلفای اصفهان بوده است. مردم حسین آباد با ارامنه جلفا رفت و آمد می کردند؛ اما هیچ درگیری و کشمکشی میان آنها رخ نمی‌داد . به مفهوم دوم نهاد، یعنی مفهوم سخت افزاری آن در حسین آباد قدیم پنج نهاد شاخص وجود داشت:

 

مکتب خانه
حسین آباد یک مکتب خانه فعال داشت که  در خانه با نوی کهنسالی به نام «استاد قنبر» تشکیل می شد . مواد درس این مکتب خانه عبارت بود از عمه جزو - نصاب الصبیات - قرآن ، دعای سمات، خیاطی و گلدوزی. در آ ن دوران مکتب خانه نقش مهدکودک های کنونی را ایفا می کرد. بچه ها از صبح می آمدند و تا عصر می ماندند. هر کسی نهار خود را هم همراه می آورد تا پس از نماز ظهر و عصر وقت نهار اعلام شود. این خانه سنگفرش یا آجر فرش نداشت. کف خانه خاکی بود. بچه های مکتب زیر انداز یا پلاس کوچکی داشتند که هنگام جابه جایی گرد و غبار زیادی ایجاد می کرد. بچه هایی که شیطان تر بودند عمدا پلاس خود را می‌تکاندند و داد مکتب‌دار را در می آوردند. غالبا مکتب دار آنها را با نیش سوزن خیاطی مجازات می کرد.

 

 مدرسه رضوی

هنگامی که سخن از نهادهای کهن حسین آباد است نمی‌توان از دبستان رضوی یاد نکرد. این دبستان را آقای حاج جعفر رضایی تاسیس کرد و نخستین گام را در راه نوسازی و تجدد برداشت. از آنجا که آقای رضایی مرد بسیار متدینی بود هیچ کس به مدارس جدیدی که او احداث کرد اعتراضی نمی کرد. شاید در همان زمان یا یکی دو دهه زودتر از آن در بسیاری از شهرهای ایران اعتراضات مردمی در برابر مدارس جدید شکل گرفته و به تحریک افراد متحجر یا مغرض به این گونه مدارس حمله می شد. ولی در حسین آباد مدارس جدید توسط آقای رضایی و برادران ایشان تاسیس و نهادینه شد بدون آنکه بحث های رایج تعارض میان تجدد و تدین بستر رشد پیدا کند.بی شک مدارس رضوی از نهادهای تاثیرگذار در سرنوشت جوانان و خانواده های ساکن حسین آباد و مناطق همجوار آن بوده است. پیش از تاسیس این مدارس جوانانی که درس جدید می خواندند به زحمت زیادی برای رفت و آمد به سایر محلات دچار بودند.

 

 حسین آباد مرکز اصلی کیش بافی
حسین آباد تا حدود چهل سال پیش مرکز اصلی کیش‌بافی در شهر اصفهان بود. کیش معانی فراوانی دارد. یکی از معانی آن پارچه است. ردیف افقی آن با نخ سفید یا زرد  و ردیف عمودی آن با نخ ارغوانی یا پوسته پیازی بافته می شد. کیش کمی کلفت تر از پارچه های پوشاکی بود. کاربرد عمده آن به زبان آن روزگار «چاچپ رختخواب» بود. چاچپ یک پارچه  چارگوش  بزرگ و نسبتا کلفت بود به ابعاد تقریبی 2,5 تا 3,5 متر که «لحاف کرسی» ، تشک‌های پنبه ای ، پتو، لحاف و لوازم زمستانی خود را در آن می‌گذاشتند و لبه های چاچپ را می کشیدند و به هم گره می زدند یا آن را با سنجاق قفلی می بستند. خیلی از خانواده ها که خانه های کوچکی داشتند، پیش از نوروز رختخواب ها  و لباس های زمستانی خود را برچیده، در چاچپ بسته و چاچپ ها را دور اتاق های پذیرایی می‌گذاشتند. به گونه ای که مهمانان می توانستند به چاچپ ها تکیه دهند که تکیه گاه نرم و آسوده ای بود.پارچه های کیش، به جز مصرف چاچپ رختخواب، چند کاربرد متداول و رایج دیگر نیز داشتند که عبارت بود از روکرسی، روفرشی  و پرده. در محله حسین آباد بیشتر خانواده ها یک یا چند دستگاه کیش بافی داشتند.  ولی کیش بافی بسیار رایج بود و تعداد زیادی استاد کار کیش بافی در این محله می زیستند. دیگر اثری  از دستگاه‌های کیش بافی،ماسوره ها و ماکوها نیست.بیشتر بازرگانان حسین آبادی که در بازار اصفهان حجره داشتند به تجارت کیش و پارچه های دیگر اشتغال داشتند. تجار ده ها کارگاه کیش بافی در حسین آباد دایر کرده بودند. حتی در خانه خود تجار هم چند دستگاه کیش بافی وجود داشت که همسر و فرزندان آنها به تولید پارچه مشغول بودند.

 صفاخانه
صفاخانه یکی از نهادهای کالبدی یا سخت افزاری مهم در تاریخ محله حسین آباد و محله جلفا به شمار می رود. همین نهاد عامل اصلی ایجاد مدارای دینی در این منطقه چند فرهنگی است.

زورخانه
یکی از نهادهای سخت افزار یا کالبدی کهن در محله حسین‌آباد زورخانه این محله بود. تا حدود پنجاه سال پیش هنوز زورخانه مزبور دایر بود. این زورخانه در سمت غربی حسین آباد و نزدیک خیابان فرح آباد بود و آن را مرحوم اسدالله فدوی اداره می کرد. زورخانه حسین آباد تنها محل تفریح و  ورزش جوانان بود. بسیاری برای ورزش های باستانی به زورخانه می رفتند و بسیاری دیگر برای تماشا و شنیدن مداحی های مرشد عباس.روحیه پهلوانی که پیش از این از آن یاد کردم در همین زورخانه رشد می کرد و تاثیرات اجتماعی خود را متبلور می ساخت.

url : http://www.isfahanziba.ir/node/61164

دیدگاه جدیدی بگذارید

Plain text

  • هیچ تگ HTML ی مجاز نیست.
  • آدرس صفحات وب و آدرس‌های پست الکترونیکی بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.

اصفهان زیبا را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید

 

 

پیوست‌ها

  

 

 

بایگانی