ویژه نامه ها

اشتراک الکترونیکی روزنامه

CAPTCHA ی تصویری

شماره های پیشین

خودتان را بنویسید

تاریخ درج : پنجشنبه ۸ خرداد ۱۳۹۹

ماهیه کوهنورد/ کارشناس ادبیات نمایشی و اجراگر

«خنده مدوسا»، نام کتابی است که سیکسو در 1975 به زبان فرانسه نگاشت و بلافاصله به زبان‌های دیگر نیز ترجمه شد. البته هنوز با گذشت دهه‌ها این کتاب به طور کامل به فارسی برگردانده نشده است. سیکسو در خنده مدوسا از ارتباط میان متن زنانه، بدن زنانه و اجرای زنانه حرف می‌زند. مفاهیمی که در قالب تئاتر می‌تواند بازنمایی زنانی باشد که هنوز هم در سایه مردسالاری کلماتشان گویای خودشان نیست. گرچه شاید به نظر برسد تئوری‌های آن زمان با زمینه های اجتماعی و سیاسی خود پیوند دارد و برای جوامع امروز مناسب نیست اما معضلی که سیکسو بیان می دارد هنوز به شکل ملموسی رواج دارد. این موضوع که زن، خودش را بنویسد و زبان خودش را در بیابد مفهومی نظری است که می‌توان در فعالیت های تئاتری زنان آن را باز جست. شناخت فرم‌های فالوس‌محور، به عنوان «زندان هنر» یا رئالیسم، نمایشنامه نویسان و زنان تئاتری را به سمت جدایی از این فرم ها و آنچه سبک «زنانه» اجرا نامیده می‌شود سوق داده است. در عین حال نظریه نوشتار زنانه سیکسو زمانی مطرح شد که او به سمت تئاتر روی آورد. نوشتار زنانه با تاکید بر تغییر و وفور و ارجاع به امور تنانی، دیدگاهی روشن در مورد اجرا و رابطه اجرا با متن نمایشی ارائه می‌دهد.اساسا مشخصه تئاتر مدرن زنان، مقاومت در برابر رانده‌شدن به بیرون صحنه است. این تئاتر سرشار از ویرانی و انفجار در گفتمان است. برای مثال در نمایشنامه «سالار زنان» نوشته «کاریل چرچیل»، در صحنه شام، شاهد میل به خروج از صحنه نمادین هستیم. صحنه شام مبتنی بر الگویی از سرکوب جمعی است که در آن روایت های فردی ابژه شدن زنان را می شنویم. این روایت‌ها توسط زنانی از سطوح داستانی، تاریخی و «واقعی» بیان می‌شوند. برای مثال این پنج سالار زن، در یک رستوران گران قیمت لندن کنار یکدیگر نشسته‌اند اما برای ورود به عرصه بازنمایی مجبور به پرداخت بهایی شده‌اند. هر کدام از آنها به متن تاریخی پیچیده‌ای اشاره دارند که نشانه  آن لباسی است که به تن دارند- نایجو لباس ابریشمی گیشاها را پوشیده و جوآن لباس شاهانه پاپ  را- اما گفتار منقطعشان و کلماتی که در میانه یکدیگر گفته می شود نشانگر نیاز، خشونت، فقدان و درد است و ارجاع دارد به بدنی که نمی‌تواند درون این متن‌ها دلالتی بیابد. این امر به یک پایان آشوب‌وار منجر می‌شود. روایت جنگاوری ضد مرد گرت، منجر به خشمی جمعی می‌شود که تک تک زن ها در آن سهیم هستند. در واقع واکنش ها احساسی، فیزیکی، کلامی و آشوب‌وارند. این همان صدایی است که به گفته سیکسو  رهاکننده است.خود سیکسو در خنده مدوسا می‌گوید: « زن باید خویشتن را بنویسد: باید از زنان بنویسد و آنها را به نوشتن دعوت کند، نوشتاری که زنان از آن نیز، همچنان  که از بدن‌هایشان، دور رانده شده اند. زن باید حرکت خود، خودش را وارد متن کند -درست همانطور که وارد جهان و تاریخ می‌شود. من اینها را به عنوان یک زن خطاب به زنان می‌نویسم: چرا نمی‌نویسید؟ بنویسید! نوشتن از آن شماست، شما از آن شمایید؛ بدنتان از آن شماست، بگیریدش. من زن را می‌نویسم؛ زن باید زن را بنویسد. می‌گویم «باید» چرا که جز مواردی نادر، تاکنون نوشتاری وجود نداشته است که زنانگی را بنگارد و در میان نویسندگان زن عده چندان قابل توجهی را نمی‌توانیم بیابیم که اثرشان متفاوت از نوشتار مردانه باشد، این آثار زن را بیش از پیش در پرده ابهام قرار می‌دهد و یا بازنمایی‌های کلاسیک آن  را بازتولید می‌کند. زن با نوشتن خودش، به تنی بازخواهد گشت که از او مصادره شده و برایش به بیگانه مرموز تبدیل شده است. خودتان را بنویسید. تن شما باید شنیده شود. تنها آن‌گاه است که سرچشمه‌های عظیم ناخودآگاه فوران خواهند کرد.»باید دانست که بازگشت به بدن زن به عنوان وسیله‌ای برای بیان تجربیات سرکوب شده توسط نمادهای محوری فرهنگ پدرسالارانه مرحله مهمی در تحول اندیشه‌ها و اجراهای زنانه بود. طرح هلن سیکسو برای اینکه زنان چگونه باید مقاومت کنند و جایگاه خود را به عنوان دیگری در حاشیه قرار گرفته تغییر دهند ایجاب می کرد که زنان «خودشان را بنویسند.» نوشتار مختارمان کرد مونث باشیم، فراخوانی بود برای نوشتاری نو و عصیانگرانه.در واقع سیکسو بر به کارگیری استراتژی های متنی ای تاکید می‌کند که خواص منحصر به فرد تنانگی زنانه را برجسته می‌سازند. وی زبان زنانه را مرتبط با تن می‌داند و می‌گوید اگر قرار باشد زبان زنانه داشته باشیم باید از تجربیات مرتبط با بدن و جسم سخن گفت. نویسنده، نوشتار زنانه را با بدن خویش معنا می‌کند. وقتی زنان نویسنده جهان را از منظر تن خود ابژه قرار دهند زبان زنانه پدید می‌آید. نوشتار زنانه نه تنها همبستگی بین متن و بدنی که متن را می‌نویسد برقرار می‌کند بلکه این بدن با مادرانگی نیز همبستگی اصیلی دارد. روایت زنانه حتما باید مبتنی بر تجارب زنانه یا تجاربی باشد که مردها نمی توانند به عمق آن دست یابند. بخش عظیمی از این تجارب زنانه مبتنی بر تجارب بدنی زنان است. همین است که او به طور مداومی تاکید دارد که خودتان را بنویسید. نوستالژی خاطرات کودکی، زندگی خانوادگی، روزمرگی، خاطره‌گویی، حدیث نفس‌گویی، ابهام گویی، رازگویی، شاعرانه نویسی ، جزئی نگری و ... همگی از ویژگی آثار زنان است.

 

url : http://www.isfahanziba.ir/node/109401

اصفهان زیبا را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید

 

 

ضمائم روز

پیوست‌ها

  

 

 

بایگانی