ویژه نامه ها

اشتراک الکترونیکی روزنامه

CAPTCHA ی تصویری

شماره های پیشین

حیف‌و‌میل منافع هدفمندی یارانه‌ها

تاریخ درج : پنجشنبه ۱۴ آذر ۱۳۹۸
باوجود تامین 76 درصدی منابع این طرح از جیب مردم، رفاه افزایش نیافت

میناایزدی

 

در سال‌های 89 تا 97 حدود 310 هزار میلیارد تومان از محل افزایش قیمت‌ها (76 درصد) به سازمان هدفمندی یارانه‌ها پـــرداخــت شــده، امـــا ‌ هدف‌گذاری‌های این طرح، رنگ واقعیت به خود نگرفته اند. دست‌اندرکاران قانون هدفمندسازی یارانه‌ها اهدافی همچون توزیع عادلانه یارانه‌ها، افزایش کارایی اقتصادی، افزایش رفاه خانوارها، کاهش قاچاق سوخت، کاهش هزینه‌های دولت، شفافیت برای پرداخت یارانه نقدی و حفظ محیط زیست را دنبال می‌کردند. با این حال  پرداخت یارانه‌ها نه کارایی اقتصاد را افزایش داده و نه رفاه خانوارها را ارتقا داده است. 

سال 95 بود که مرکز پژوهش‌های مجلس در گزارش خود تغییرات سبد مصرف خانوار پس از اجرای طرح هدفمندی یارانه‌ها را بررسی کرد. نتایج حاصل از این پژوهش نشان می‌دهد که سیاست پرداخت نقدی به خانوارها اگرچه درآمد خانوارها به‌ویژه آنهایی كه در فقر مطلق به‌سر می‌بردند را افزایش داده، اما در مقابل، پیامدهای بعدی پرداخت نقدی، یعنی گسترش نقدینگی، منجر به افزایش سطح عمومی قیمت‌ها شد. این اتفاق، اثر شدیدی روی سبد مصرفی خانوار داشته است. افزایش سهم هزینه خوراک از مخارج كل یكی از شاخص‌های كاهش رفاه خانوار است. 

سهم گروه خوراكی‌ها در هزینه اسمی از 28 درصد به 33 درصد افزایش یافته، اما سهم این گروه برحسب ارزش حقیقی كاهش یافته است. بیشترین افزایش هزینه مربوط به گروه كالاهای خوراكی است كه در سال 1391 نسبت به سال 1386 تقریبا 2.7 برابر افزایش یافته است. 

از نظر ارزش حقیقی هزینه گروه خوراک 20 درصد كاهش یافته است. به این ترتیب در قبال افزایش 130 درصدی قیمت این گروه كالایی، خانوارها 20 درصد از مصرف كاسته‌اند. افزایش هزینه گروه بهداشت و درمان نیز منجر شده تا خانوارها تقریبا 10 درصد كمتر از این خدمات استفاده كنند. گروه مسكن، آب، برق، سوخت و روشنایی پس از كالاهای خوراكی بیشترین وزن را در هزینه خانوارها داشته‌اند. وزن این گروه از كالاها از نظر ارزشی اسمی10 درصد افزایش و ارزش حقیقی آن 3 درصد طی 6 سال افزایش نشان می‌دهد. افزایش مصرف در این گروه كالایی می‌تواند مربوط به تجزیه خانوار به خانوارهای كوچک‌تر هم باشد. استفاده از خدمات حمل‌ونقل تحت‌تاثیر افزایش 60 درصدی بهای این خدمات، بیش از 30 درصد نسبت به سال 86 كاهش یافته است.به تازگی پایگاه اطلاع‌رسانی دولت گزارش داده است  که روزانه 5/11 میلیون لیتر سوخت از کشور قاچاق می‌شود. 

ارائه این آمار نشان از ناکارآمدی طرح هدفمندسازی یارانه‌ها در به حداقل‌رساندن قاچاق سوخت می‌دهد. سال 92 پس از گذشت سه سال از اجرای طرح هدفمندسازی یــــارانـــه‌ها شــرکـــت مـــلی پـــخـــش فراورده‌های نفتی اعلام کرد که میزان مصرف بنزین به بیش از 70 میلیون لیتر رسیده وپیش بینی کرد که در ایام نوروز میزان مصرف به 100 تا 110 میلیون لیتر در روز برسد.ارقامی که فاصله زیادی با دوره زمانی پیش از اجرای طرح هدفمندی یارانه‌ها دارند. سال گذشته نیز سیدمحمدرضا موسوی‌خواه،  مدیر شرکت ملی پخش فراورده‌های نفتی اعلام کرد «مصرف بنزین در سال ۹۷ در مجموع رشد ۹.۵ درصدی داشته است». 

روند افزایشی مصرف بنزین نشان از شکست طرح هدفمندسازی یارانه‌ها  در کاهش مصرف سوخت و تحقق یکی دیگر از اهداف اصلی این طرح یعنی حفظ محیط زیست است. شفافیت برای پرداخت یارانه نقدی هدف دیگری بود که در فهرست اهداف این طرح به چشم می‌خورد؛ با این حال اقشار جامعه از لحاظ درآمدی به درستی مورد بررسی قرار نگرفتند و این طرح نیز در عمل شکست خورد. 

 

فقط 8/1 درصد درآمدها روانه بخش تولید شد 

ترکیب مقرر در قانون هدفمندکردن یارانه‌ها برای مصارف آن قانون شامل 50 درصد برای کمک به خانوارها، 30 درصد برای کمک به تولید  و 20 درصد برای جبران هزینه‌های دولت می‌شود؛ با این حال در هیچ کدام از سال‌های 89 تا 97 این اهداف محقق نشده است. با وجود هدف‌گذاری برای تحقق 30 درصدی کمک به بخش تولید در طول سال‌های 89 تا 97 فقط 8/1 درصد از درآمد حاصل از هدفمندسازی یارانه‌ها به این بخش اختصاص پیدا کرده است. براساس قانون هدفمندسازی یارانه‌ها قرار بر این بود تا 50 درصد از منابع صرف پرداخت یارانه نقدی و غیرنقدی یعنی کمک به اجرای نظام جامع تامین اجتماعی، تامین سلامت، مسکن، اشتغال و برنامه حمایت اجتماعی شود؛ اما بررسی اعداد و ارقام پرداختی‌های درآمدهای حاصل از یارانه‌ها نشان می‌دهد در طول سال 89 تا 97 پرداخت یارانه نقدی بیشترین سهم را به خود اختصاص داده است؛ به گونه ای که در طول این سال‌ها 5/89 درصد از درآمدهای حاصل از هدفمندی‌سازی یارانه‌ها به پرداخت یارانه نقدی اختصاص پیدا کرده است. در طول این سال‌ها 8/0 درصد از درآمدهای حاصل از هدفمندسازی یارانه‌ها در قالب سبد کالا به مردم اختصاص داده شده است. 3/2 درصد از این درآمدها به بخش سلامت، 0/3 درصد از این درآمدها به حق بیمه اقشار آسیب پذیر و پرداخت به بهزیستی و کمیته امداد، 8/0 درصد به پرداخت یارانه نان و خرید تضمینی گندم، 6/0 درصد برای بازپرداخت استقراض از بانک مرکزی ،1/1 درصد برای تسویه علی الحساب دریافتی از خزانه و 02/0 درصد برای بازپرداخت استقراض از صندوق توسعه ملی اختصاص پیدا کرده است. 

 

76 درصد منابع پرداخت یارانه از جیب مردم 

براساس اطلاعات گزارش مرکز پژوهش‌های مجلس علاوه بر منابعی که از محل افزایش قیمت حامل‌های انرژی به سازمان هدفمندسازی یارانه‌ها اختصاص یافته است، همواره مبالغی در سال‌های 89 تا 95 از بودجه عمومی کشور از محل منابع یارانه پنهان برق و سایر کالاها در اختیار سازمان قرار گرفته است. در نتیجه 76هزار میلیارد تومان از محل بودجه عمومی و 8هزار میلیارد تومان در سال 89 از منابع بانک مرکزی به سازمان هدفمندسازی یارانه‌ها پرداخت شده است. 

در مجموع طی این سال‌ها 3100‌میلیارد تومان به سازمان هدفمندسازی یارانه‌ها پرداخت شده است که 76درصد این منابع از محل افزایش قیمت‌ها و بقیه از محل بودجه عمومی است. این در حالی است که براساس قوانین بودجه سنواتی منابع سازمان می توانست تا بیش از 391هزار میلیارد تومان (از محل افزایش قیمت‌ها و بودجه عمومی) افزایش پیدا کند. به بیان دیگر درصد تحقق منابع پیش بینی شده برای سازمان در سال 89 تا 96 حدود 79 درصد بوده است. کمترین میزان تحقق منابع در سال 90، 73 درصد با حدود 40هزار میلیارد تومان و بیشترین تحقق منابع در سال 97 ( 128 درصد) با حدود 56هزار میلیارد تومان بوده است. سرجمع تحقق منابع سازمان نیز  روند متغیری داشته است. 

سرجمع منابع تحقق یافته سازمان در سال 90حدود 40هزار میلیارد تومان بوده و با روند افزایشی به حدود 47هزار میلیارد تومان در سال 93 رسیده است. اما از سال 94 سازمان هدفمندسازی یارانه‌ها با کاهش تحقق منابع مواجه شده؛ به گونه‌ای که در سال 96 منابع تحقق یافته سازمان کمتر از 42 هزار میلیارد تومان بوده است. این کاهش منابع سازمان با وجود افزایش درآمدهای حاصل از سرجمع فروش فراورده‌ها، به دلیل افزایش هزینه‌های شرکت‌هاو پرداخت بابت تکالیف قانونی بوده است. 

url : http://www.isfahanziba.ir/node/104139

اصفهان زیبا را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید

 

 

ضمائم روز

پیوست‌ها

  

 

 

بایگانی