ویژه نامه ها

اشتراک الکترونیکی روزنامه

CAPTCHA ی تصویری

شماره های پیشین

تناقض یا توهم تناقض

تاریخ درج : پنجشنبه ۲۳ آبان ۱۳۹۸

پرنیان رحیمی / فعال مدنی

تناقض، یکی از اشکال ایرادهای منطقی است که به فمینیسم‌اسلامی‌وارد کرده‌اند. اما آیا حقیقتا این مفهوم از منظر تاریخی و ساختار درونی تناقض دارد؟ واژگانی که ما در روزمره خود به کار می‌بریم با واژگانی که در مفاهیم آکادمیک تعریف می‌شوند تفاوت معنایی دارند. به جز آن، هر واژه‌ای پیشینه و تاریخچه‌ای دارد. هیچ کلمه‌ای نیست که در هنگام بازگو شدن، بار تاریخی و مفهومی‌ را به دوش نکشد. وقتی از اسلام سخن می‌گوییم، دقیقا از چه سخن می‌گویـیـم؟ و زمانی که از فمینیسم سخن می‌گوییم، دقیـقـا از چه سخن می‌گوییم؟ هر کدام از بـخش‌هـــای عبارت «فــمـیـنـیـسـم‌اسلامی» از واژگــانــی تشکـیـل شده که نمی‌توان از این واژه‌ها تعریـفـی یک خطی داشت؛ واژگانی که در دل خود تاریخی را حمل می‌کنند. برای روشن‌تر شدن موضوع، مروری اجمالی بر این واژگان خواهیم داشت. فمینیسم یک جنبش تاریخی است که از دل آن مکاتب فکری مختلفی مدون شدند. اگرچه همه فمینیست‌ها هدف یکسانی دارند، یعنی برابری و آزادی زنان، اما دیدگاه‌های هستی‌شناختی،  باستان‌شناسی، زبان‌شناسی، جامعه‌شناختی، روان‌شناختی و ... آن‌ها با یکدیگر تفاوت می‌کند. هر کدام از این فمینیست‌ها وضعیت کنونی زنان را، ریشه‌یابی مشکلاتشان را و در نهایت ایجاد راهکاری عملی را با توجه به جهان‌بینی خود پیش می‌برند که گاهی از یکدیگر تأثیر گرفته‌اند و گاهی در نقاط مقابل هم قرار دارند.در این میان، مطالعات جنسیت به عنوان یک رشته علمی ‌و دانشگاهی، پا را از این فراتر گذارده و فمینیسم را بخشی از خود کرده است و به طور کلی به مباحث مربوط به جنس و جنسیت در فضایی بسیار کلان‌تر می‌پردازد که زنان نیز بخشی از آن محسوب می‌شوند. زمانی که به واژه اسلام نیز می‌پردازیم، با توجه به تاریخ پر فراز و نشیب آن نمی‌توان تنها یک مفهوم را متبادر ساخت. از زمانی که اسلام به عنوان آخرین دین در ادیان ابراهیمی، اعلام موجودیت کرد، تا کنون مذاهب مختلفی درون اسلام شکل گرفته است. برخی از این مذاهب دیگر پیروی ندارند، برخی بیشترین پیرو را دارند و برخی در مناطق جغرافیایی خاص به حیات خود ادامه می‌دهند. از سوی دیگر، به جز مذاهب مختلف، بحث احادیث یکی از مهم‌ترین مباحث درون دینی در اسلام محسوب می‌شود. به همین دلیل نیز برخی از فمینیست‌های اسلامی‌ با گذر از احادیث، تنها به متن قرآن می‌پردازند که اطمینان دارند در طول تاریخ هرگز دچار خدشه نشده است و برخی نیز با تخصص اسلام‌پژوهی، درستی بسیاری از این احادیث را بررسی کرده‌اند.اما درباره خود متون قرآنی نیز بحث تفسیر، خصوصا در مذهب شیعه، بحثی گسترده است. تفاسیری که تاکنون از متون قرآنی ارائه شده، خود در چند بخش جای می‌گیرد که از مهم‌ترین آن‌ها تفاسیر سنتی و تفاسیر نواندیشی دینی است که هر کدام از این تفاسیر در جهان‌بینی خود نسبت به دین دارای تفاوت هستند. جریان نواندیشی دینی، خود در طی سالیان جهت‌های مختلفی گرفته و توسط افراد متفاوتی تفسیر شده است.اکــنـون با یک مرور اجمالی بر واژگـان فمینیسم و اســــــلام، ایــن ســـوال مـــطــرح مــی‌شـــــود که مــفـاهــیـمــی ‌چــنـان گسترده چــطــور نمی‌توانند در نــقـاطــــی به یــکـدیــگــر بــرســنـد و با هم همسو شوند؟  همانطور که در ابتدای نوشتار گفته شد، واژگان به جز مدلولات تاریخی خود، از نظر مـفـهـومی‌در محیط‌های آکادمــیـک، عـلـمـی‌ و محیط‌های اجتماعی تفاوت می‌کنند. زمانی که به تاریخ اسلام و مذاهب مختلف آن و تفاسیر متفاوتش و همین‌طور به تاریخ فمینیسم، مکاتب مختلف آن و جـهـان‌بینی‌هایش می‌پردازیم، متوجه خواهیم شــد هیچ مفهومی‌وجود ندارد که نتواند وارد فـرهـنگـی دیگر شود و نـتـوانــد درون آن فـرهـنـگ ادغام شده و جایگــاه خود را کـــسب کند. عبارت فمینیسم‌اسلامی‌نخستین بار در دهه 1990 به کار برده شد. گرچه فمینیست‌های اسلامی‌ از دهه‌ها قبل در کشورهای مسلمان حضور داشتند و فعالیت‌ می‌کردند، با ایـــن وجـــود، خود همین عبارت، عبارتی تازه محسوب مـی‌‌شود. عبارتی که در هر یک از کشورهای مسلـمان، با فرهنگ‌های متــفـاوت، بـازخـــوردهــــای مـختلفی دریـافـت کـرده است. همه این‌ها در حالی است که برخی از فمینیست‌های مسلمان معتقدند هیچ مشکلی ندارد اگر این آگاهی را ‌ از جنبش فمینیسم گرفته باشیم که زنان و مردان باید برابر باشند و اکنون در چارچوب عقیدتی خود برای رسیدن به این هدف تلاش کنیم. چارچوب عقیدتی که اصولا با آنچه برابری خوانده می‌شود ذاتا همسوست.

url : http://www.isfahanziba.ir/node/103320

اصفهان زیبا را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید

 

 

ضمائم روز

پیوست‌ها

  

 

 

بایگانی