ویژه نامه ها

اشتراک الکترونیکی روزنامه

CAPTCHA ی تصویری

شماره های پیشین

ترانه های خیام آیینه است

تاریخ درج : دوشنبه ۳۰ اردیبهشت ۱۳۹۸
شماره روزنامه: 
فلسفه خیام تازگی‌اش را از دست نخواهد داد

شاید هیچ نویسنده معاصری نتوانسته باشد همچون صادق هدایت خیام را درک کند و بشناسد. همین علاقه و شناخت او باعث شد نظریاتش را درباره خیام در کتابی با نام ترانه های خیام جمع‌آوری کند و مقدمه ای پرو و پیمان در این باره بنویسد. ممکن است تحقیقات خیام در مقایسه با  تحقیقات اساتید زبان و ادبیات فارسی از انسجام علمی لازم برخوردار نباشد، اما باید گفت او از نخستین کسانی است که توانست رباعیات خیام را دسته بندی کند و از این منظر افکار و جهان بینی او را به چند شاخه اصلی تقسیم کند و آنها را در کتابش جمع آوری کند که آن چند دسته عبارت‌اند از: راز آفرینش، درد دزندگی، از ازل نوشته، گردش دوران، ذرات گردنده، هرچه باداباد، هیچ است، دم را دریابیم. همین نوع نگاه خاص هدایت به خیام است که باعث می شود هنوز پس از سال ها بهترین مرجع برای شناخت او باشد.

 

 

خیام فیلسوف
فلسفه خیام هیچ وقت تازگی خود را از دست نخواهد داد. چون این ترانه های در ظاهر کوچک ولی پرمغز تمام مسائل  تاریک فلسفی را که در ادوار مختلف انسان را سرگردان کرده و افکاری را که جبرا  به او تحمیل شده و اسراری را که برایش لاینحل مانده مطرح می کند. خیام ترجمان این شکنجه های روحی شده؛ فریاد های او انعکاس دردها، اضطراب ها، ترس ها، امیدها، و یأس‌های میلیون ها نسل بشر است که پی در پی این افکار آنها را عذاب داده است. خیام سعی می کند در ترانه های خودش با زبان و سبک غریبی همه این مشکلات، معماها و  مجهولات را آشکارا و بی پرده حل کند. او زیر خنده های عصبانی و رعشه آور، مسائل دینی و فلسفی را بیان می کند، بعد راه حل محسوس و عقلی برایش می جوید.به طور مختصر ترانه های خیام، آیینه ای است که هرکس ولو بی قید و لاابالی هم باشد یک تکه از افکار، یک قسمت از یأس های خود را در آن می بیند و تکان می‌خورد. ازین رباعیات یک مذهب فلسفی مستفاد می شود که امروزه طرف توجه علمای طبیعی است و شراب گس و تلخ مزه خیام هرچه کهنه تر می شود، بر گیرندگی‌اش می‌افزاید. به همین جهت ترانه های او در همه جای دنیا و در  محیط های گوناگون و بن‌نژادهای مختلف طرف توجه شده. هرکدام از افکار خیام را جداگانه می شود نزد شعرا و فلاسفه بزرگ پیدا کرد. ولی روی هم رفته، هیچ کدام از آنها را نمی شود با خیام سنجید و خیام در سبک خودش از اغلب آنها جلو افتاد. قیافه متین خیام او را بیش از همه چیز یک فیلسوف و شاعر بزرگ همدوش لوکرس، اپیکور، شکسپیر و شوپنهاور معرفی می کند.

 

 

خیام شاعر

رباعی کوچک ترین وزن شعری است که انعکاس فکر شاعر را با معنی تمام برساند. هر شاعری خودش را موظف دانسته که در جزو اشعارش کم و بیش رباعی بگوید. ولی خیام رباعی را به منتها درجه اعتبار و اهمیت رسانیده و این وزن مختصر را انتخاب کرده، در صورتی که افکار خودش را در نهایت زبردستی در آن گنجانیده است.ترانه های خیام به قدری ساده، طبیعی  است و با زبان دلچسب ادبی و معمولی گفته شده که هرکسی را شیفته آهنگ و تشبیهات قشنگ آن می‌نماید و از بهترین نمونه های شعر فارسی به شمار می آید. خیام قدرت ادای مطلب را به اندازه ای رسانیده که گیرندگی و تاثیر آن حتمی است و انسان به حیرت می‌افتد  که یک عقیده فلسفی چگونه ممکن است در قالب یک رباعی بگنجد و چگونه می توان چند رباعی گفت که از هرکدام یک فکر و فلسفه مستقل مشاهده شود و در عین حال با هم هم‌آهنگ باشد. این کشش و دلربایی فکر خیام است که ترانه های او را در دنیا مشهور کرده است. وزن ساده و مختصر شعری خیام خواننده را خسته نمی‌کند و به او فرصت فکر می دهد. در ضمن، او در شعر از هیچ کسی پیروی نمی کند./گروه مشتاق *برگرفته از کتاب ترانه های خیامِ صادق هدایت

url : http://www.isfahanziba.ir/node/95460

اصفهان زیبا را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید

 

 

ضمائم روز

پیوست‌ها

  

 

 

بایگانی