ویژه نامه ها

اشتراک الکترونیکی روزنامه

CAPTCHA ی تصویری

شماره های پیشین

به سوی واگرایی و اخلال در یکپارچگی

تاریخ درج : شنبه ۴ خرداد ۱۳۹۸
شماره روزنامه: 
نقدی بر طرح پیشنهادی تشکیل استان اصفهان شمالی

احمد کاظمی*+علی هنردان**

 پیشینه رسمی تقسیمات کشوری در ایران به تاریخ شکل‌گیری حکومت هخامنشیان باز می‌گردد، اما آنچه امروزه شکل قانون به خود گرفته و نحوه  ارتباط مناطق مختلف کشور را نظم می‌دهد، مربوط به انقلاب مشروطه و تحولات پس از آن است. تقسیمات کشوری در واقع تنظیم سلسله مراتب اداری-سیاسی و فضایی کشور به واحدهای خردتر، برای سهولت اداره آن و تامین امنیت و بهبود اوضاع اجتماعی و اقتصادی است، از این رو، محتوای آن مبنایی دانشی داشته و فرآیند انجام آن نیز باید بر اصول علمی و تخصصی استوار باشد. جمعیت، وسعت، یکپارچگی اجتماعی فرهنگی، دسترسی و فاصله متناسب به عنوان معیارهای عمده در تقسیمات کشوری مطرح هستند  و باید در نظر داشت که تصمیمات نادرست و عدم توجه به نظر مردم در فرآیند تقسیمات کشوری همگرائی ملی را کاهش می‌دهد و حتی بر سیاست خارجی نیز تاثیر می‌گذارد. در ادامه،  ضمن ارائه متن طرح ماده واحده تشکیل استان اصفهان شمالی به تحلیل آن بر اساس مبانی برنامه ریزی منطقه‌ای و انطباق با قوانین مرتبط با تقسیمات کشوری پرداخته شده است.

 


طرح ماده واحده تشکیل استان اصفهان شمالی
 «نظر به وسعت جغرافیایی و تعداد زیاد شهرستان های استان اصفهان و مسافت بین شهرستان‌ها با مرکز استان و طولانی شدن فرآیند تصمیم گیری و بروکراسی خسته‌کننده اداری در استان و عدم رضایت مردمی در پیگیری کارها و هزینه های زیاد تردد شهرستان های شمال استان برای مراجعه به مرکز استان و نظر به موقعیت و شرایط حاکم بر اوضاع اجتماعی و فرهنگی منطقه شمال استان اصفهان تشکیل استانی مرکب از شهرستان‌های کاشان، آران و بیدگل، نطنز، اردستان، گلپایگان، خوانسار، خور و بیابانک و نایین پیشنهاد می‌شود. لذا با توجه به ضرورت تشکیل این استان که می‌تواند خدمات ارزشمندی به نظام جمهوری اسلامی ایران و مردم عزیز منطقه شمال استان ارائه کند نسبت به طرح موضوع اقدام لازم به عمل آید.»

 


 تحلیل طرح
در این طرح شرط جمعیتی یک میلیون نفری موضوع تبصره 1 ماده 9 قانون تعاریف و ضوابط تقسیمات کشوری (مصوب 1362) رعایت نشده است.
ترکیب شهرستان‌های مذکور فاقد پیوستگی سرزمینی است؛ چنانکه در حد فاصل دو شهرستان کاشان و گلپایگان شهرستان شاهین شهر و میمه واقع شده است.
در متن طرح ماده واحده به مرکز استان پیشنهادی هیچگونه اشاره‌ای نگردیده و چنانچه منظور پیشنهاد دهندگان طرح مذکور از مرکز استان پیشنهادی شهر کاشان باشد وجاهت کلیات طرح از بابت موارد زیر جای تأمل دارد:
از لحاظ موقعیت جغرافیایی و مرکزیت هندسی، کاشان با قرارگیری در گوشه شمالی گستره پیشنهادی فاقد شاخص مرکزیت و ارتباط مناسب با شهرستان‌های طرح پیشنهادی است. این در صورتی است که شهر اصفهان هم از لحاظ موقعیت جغرافیایی و هم از لحاظ مرکزیت هندسی در بهترین حالت استان و منطقه مرکزی ایران واقع شده است.  از نظر عامل فاصله و دسترسی، فاصله شهر کاشان تا مرکز شهرستان های نائین، خور و بیابانک و خوانسار بسیار بیشتر از فاصله آنها تا شهر اصفهان است. ضمن اینکه فاصله سایر شهرستان‌های موضوع طرح پیشنهادی نیز تفاوت معناداری را نشان نمی‌دهد. در واقع فرضیه اصلی طرح مذکور برای بیش از نیمی از شهرستان‌های پیشنهادی صدق نمی‌کند.
از نظر ضرورت مشارکت در برنامه‌ریزی منطقه‌ای در طرح مذکور صرفا نام سه تن از نمایندگان حوزه های انتخابیه کاشان و آران و بیدگل، خوانسار و گلپایگان، اردستان مشاهده می‌گردد. این مهم به این معنا است که نمایندگان سایر شهرستان‌های پیشنهادی برای قرار گرفتن در استان پیشنهادی را در طرح از خود نشان‌ نداده‌اند. از نظر پتانسیل‌های محیطی شهرکاشان با محدودیت‌هایی در زمینه منابع آب و خاک روبه‌روست؛ لذا از جهت معیارهای برنامه‌ریزی منطقه ای از گستره محدودی برای توسعه به عنوان مرکز استان برخوردار بوده، چرا که در صورت بارگذاری جمعیتی و فعالیتی ناشی از تقسیمات سیاسی جدید تهدید ایجاد ناپایداری زیستی منطقه محتمل خواهد بود.هر چند رقابت‌های سالم منطقه‌ای موجب توسعه مناطق می‌گردد، اما ایجاد رقابت‌های خارج از قواعد برنامه‌ریزی موجب واگرایی حوزه های مختلف و کاهش تشریک مساعی مردم برای هرگونه توسعه در سطح استان خواهد شد. به بیانی واضح‌تر رقابت بین شهر کاشان و سایر شهرهای هم وزن آن در کسب ارتقای جایگاه سیاسی به واحد استان موجب واگرایی و اخلال در یکپارچگی و وحدت منطقه اصفهان خواهد گردید. تشکیل استان اصفهان شمالی ضمن تعارض با راهبرد چابک کردن بخش دولتی موجب دامن زدن به کسری بودجه شده و از طرفی افزایش قیمت زمین و مسکن ناشی از تشکیل مرکز  سیاسی جدید موجب افزایش هزینه‌های زندگی و گسترش پهنه‌های ناکارآمد شهری می‌گردد.  با توجه به ملاحظات پیش‌گفته طرح تقسیم استان اصفهان و تشکیل استان اصفهان شمالی فاقد جایگاه کارشناسی از نظر اصول برنامه‌ریزی منطقه‌ای و وجاهت قوانین مرتبط بخصوص ‌قانون تعاریف و ضوابط تقسیمات کشوری است.
نویسندگان:
* کارشناس ارشد برنامه ریزیشهری و منطقه‌ای
** دانش پژوه دکتری شهرسازی دانشگاه هنر اصفهان

url : http://www.isfahanziba.ir/node/95773

اصفهان زیبا را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید

 

 

ضمائم روز

پیوست‌ها

  

 

 

بایگانی