ویژه نامه ها

اشتراک الکترونیکی روزنامه

شماره های پیشین

اندیشه های «سعید» در کردشناسی

تاریخ درج : شنبه ۲۹ مهر ۱۳۹۶
شماره روزنامه: 
جلیل کریمی در کتاب خود به نکات مغفول اندیشه های ادوارد سعید می پردازد؛

«کردشناسی» رشته‌ای است هم‌رده با موضوع هایی همچون «غرب‌شناسی » و «شرق شناسی» که البته کمتر از آنها برای ذهن ما آشناست، چون هنوز در دانشگاه های ایران چنین رشته‌ای وجود ندارد. جلیل کریمی، نگارنده «نظریه پسااستعماری و کردشناسی»، این کتاب را که در اصل رساله دکترای اوست، ذیل رشته جامعه‌شناسی و زیرنظر یوسف اباذری، استاد جامعه‌شناسی دانشگاه تهران، نوشته است.

 

متن کتاب کنکاشی است در متون پراکنده‌ای که راجع به کردشناسی و ایرانشناسی نوشته شده‌اند و در حوزه مطالعات پسااستعماری قرار می‌گیرند. چنــــان‌که در مقدمـــه کتــــاب هم آمـــده اســـت، از اوایل رنسانس در اروپا، مردم آن قاره توانستند به سرزمین‌های دور سفر کنند و اطلاعاتی راجع به آنها کسب کنند. این مواجهه با شرق کم کم به کمک انسان غربی آمد تا خود را در آینه شرقی بشناسد و خود را در دیگری دریابد. اما «اساس این نظام دانش که امروزه با عنوان گفتمـــان استعمـــاری شناخته می‌شـــود، نه اراده شناختن حقیقی دیگری بلکه بازنمایی سوگیرانه اوست. بر همین اساس، منتقدان آن، متاثر از فضای فکری مرکزگریز پساساختارگرایی، با توسل به نظریه گفتمـــان و آگاهـــی و به رابطه بنیادیــــن نظام‌های معرفتی و نظام‌های قدرت، به این نتیجه رسیدند که شرق‌شناسی و استعمار دو روی یک سکه‌اند. به نظر آنها، شرق‌شنـــاسی از یک سو، محصول فرآیندها و اقدامات استعماری و از سوی دیگــــر، همــــوارکننــــده مسیــــر استعمار است؛ چنان‌که این‌دو در تعامـــلی حلقوی همــــواره همدیگر را بازتولید کرده‌اند. بدیـــــن ترتیـــــب، گفتمـــــان استعمـــــاری به صورتی جدی و گســـترده به موضـــــوع اصلی منتقدان غرب بدل شد.» در فضای فکری و سیاسی اخیر در اروپا و با نقد برتری فرهنگی نخبگان و مردان و غرب روشن شد که شـــناخت غرب از شـــرق درست به همان شیوه‌ای بود که با آن رفتار می‌کرد، یا حتی گاهی شناخت هم قرار بود به رفتار استعمارگرانه نفع برساند و آن را تقویت کند. هنگامــــی که این مطالعه و رفتــار استعمـــــارگرانه با هم همراه باشند، دیگر هیچگاه صفات مثبت به شرق اطلاق نمی‌شود و صفاتی به آن نسبت داده می‌شود که توجیه‌گر رفتار موجود باشد، صفاتی مانند «بی‌اعتباری، عجیب و غریب بودن، بی‌اخلاق بــــودن، خشــــونـــت‌طلبـــــی، کندذهنی ذاتی و غیره» که شرق را به شکل کلیتی منفی درمی‌آورند. پس از آن، شـــاخـــه‌ای از مطالعات با هدف انتفاد از هژمونی غرب شکل گرفت به نام «مطالعات پسااستعماری» که به بازخوانی متـــون راجع به شرق در دوره استعمارگری پرداختند. به باور متخصصان این رشته که عمدتا اصالت شرقی داشتند، مانند ادوارد سعید، حتی بعد از دوران استعمار و استقلال یافتن کشورها هم اساس رابطه غرب و غیر غرب تغییر نکرده است و باید این بار غیر غرب دهان بگشاید و به جای اینکه دائما موضوع مطالعه غرب باشد، خود سخن بگوید و شناخت غرب را تصحیح کند تا شاید بتوان در اساس این رابطه تغییری ایجاد کرد. کتاب حاضر پس از توصیف گفتمان پسااستعماری و سیر تاریخی آن، تمرکز را بر اندیشه‌های ادوارد سعید قرار می‌دهد. اما قرار نیست صرفا تفسیری از این اندیشه‌ها به دست دهد، بلکه با بررسی آرای سعید به نکات مغفول مانده در آن بپردازد و آن جاهای خالی را پر کند. نظر نگارنــــده آن است که سعیــــد هم با آنــــکه منتقد گفتمان استعماری بوده، نتوانسته خود را به تمامی،  از آن گفتمان جدا کند و خود هم درجاهایی درگیر آن شده است. حال کریمی با تمرکز بر بخش‌هایی از آثار سعید که به شرق‌شناسی و قسمت‌های اندکی که به ایران و کردستان پرداخته است، سعی دارد نشان دهد منطق حاکم بر هر دو یکی است و گفتمان کردشناسی هم با مشکلات مشابه مواجه است. وی با مطالعه برخی متون غربی نوشته شده درباره جامعه و تاریخ و فرهنگ کرد، نحوه بازنمایی جامعه هدف در این متون را به یاری نظریه گفتمان بــــررســـی می‌کنــــد و نشـــان مــــی‌دهــــد چـــگونــــه گفتمان شرق‌شناسی پنهان و آشکار در آن بروز می‌کند.«نظریه پسااستعماری و کردشناسی»  نوشته جلیل کریمی توسط نشر نی در ۲۳۷ صفحه و با قیمت ۲۰هزار تومان منتشر شده است./گروه کتاب

url : http://www.isfahanziba.ir/node/58523

دیدگاه جدیدی بگذارید

Plain text

  • هیچ تگ HTML ی مجاز نیست.
  • آدرس صفحات وب و آدرس‌های پست الکترونیکی بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.

اصفهان زیبا را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید

 

 

پیوست‌ها

  

 

 

بایگانی